de NachtRider - Frysk altydblêd foar oeralkultuer

Lêzing Nyk de Vries oer 'raffelich realisme', tiisdei, Bibleteek Snits, 20.00 oere

2012-02-26T07:58:00.000-08:00

Graach gjin referindum oer it Frysk

2012-02-26T05:05:00.003-08:00

Willem Verf, Frâns Kuipers en noch wat eks-Steateleden wolle serieus wurk meitsje fan in Brede Maatskiplike Diskusje oer it Frysk. Yn it Friesch Dagblad fan 11 febrewaris waard ien en oar helder útlein.

Yn it Nederlânsk.

De NachtRider lêst dat it de bedoeling is dat der debatjûnen komme en dat der op skoallen omtinken foar de Fryske taal komme sil. Underwiis, kulturele ynstellings, wittenskip en polityk moatte derby belutsen wurde. “Mar ek it bedriuwslibben kin ús inisjatyf miskien stypje,” tinkt Verf. Utsmiter fan dizze BMD moat in referindum wurde. Op ’e nij Verf: “Dêryn kinne de minsken oanjaan wat se mei de Fryske taal wolle. Sy kinne harren derby dellizze dat it Frysk stadichoan minder brûkt wurde sil. Dyjingen dy’t it Frysk yn libben hâlde wolle, moatte harren sels dêr ek optimaal foar ynsette. Folle mear as no it gefal is.”

Sympatyk, tinkt de NachtRider. Mar ek: dochs wat nuver. In referindum oer it Frysk, wat moat hy him dêr by yntinke? De LC (14 febrewaris) wist al út hokker twa antwurden keazen wurde kinne soe:

A) Ja, ik wol graach dat it Frysk yn libben gebrûk bliuwt.
B) Nee, it is net te kearen dat it Frysk stadich minder brûkt wurdt.

En ja hear, de NachtRider sakket de útlaatpiip alwer ûnder de boaiemplaat wei. Hokker buro bemuoit him tsjin dat referindum oan? A drukt in winsk út, B in ferwachting en alsa wurde hjir appels mei parren ferlike.

Boppedat, tinkt de NachtRider, is it hiele idee fan in referindum oer it Frysk fan de duvel. It Frysk is de twadde Rykstaal, wettelik beskerme en fan gjin kanten moat dus de yndruk wekt wurde as soe in referindum oer it Frysk ynfloed hawwe kinne op de politike beslútfoarming oer it al of net nimmen fan maatregels dy’t de taal te’n goede komme. Betink in oar wurd. Enkête?

Mar fierder: prima fansels, in BMD oer it Frysk, aksje, bewustwurding, reuring. Miskien moatte de minsken fan KH 2018 mar ris kontakt opnimme mei de groep-Verf. Oerlis en gearwurking, dêr moat it fan komme.

.

Strawfoot - Damnation Way

2012-02-24T01:27:00.000-08:00

Country Sisters - Cotton Eyed Joe

2012-02-21T11:51:00.002-08:00

Folget ensafh it foarbyld fan Farsk?

2012-02-18T06:19:00.003-08:00

Tochten wy earst noch, hjir yn it senuwsintrum fan de NachtRider, dat der nei alle besunigingen op keunst en kultuer yn Nederlân noch wol in poepke sinten oerbliuwe soe om alteast ien Frysk-literêr tydskrift yn de loft te hâlden, no is dúdlik wurden dat sok tinken op in fersin berêst.

Gjin jild mear foar papieren tydskriften, is de nijste hjitting. Dat betsjut dat it Nederlands Letterenfonds – want oer dy subsydzjejouwer giet it – wat de Fryske sitewaasje oanbelanget eins gewoan tsjin de provinsje seit: rêd jim kont der mar mei, wy stappe derút.

Okkeries mochten wy hjir by de NachtRider fan de redaksje fan de Moanne fernimme dat it blêd opnommen wurde sil yn ien of oare provinsjaal-kulturele basisstruktuer fan jildstreamen. Dat wy wolle oannimme dat de Moanne yn 2013 en dêrnei noch wol in fersobere ferskining op papier útbringe kinne sil. Ek al krimpt de oplaach fan it blêd hurder as de befolking boppe Dokkum, no’t de freoneferienings fan ynstitúsjes as Tresoar en Fryske Akademy it blêd der net mear fergees op ta krije en it folle pûn oan abonnemintsjild betelje moatte.

Hoe’t it mei de papieren ensafh komme sil, leit ferburgen earne yn de notysjeskriften fan haadredakteur Piter Boersma. Dy’t op dy skriften sit as in hin op aaien en der yn de iepenbierens neat oer sizze wol. It kin fansels wêze dat de provinsje ek ensafh as papieren fenomeen behâlde wol, mar hiel wierskynlik liket de NachtRider soks net.

Dat sil ek de reden wêze, dat de haadredakteur fan ensafh him okkeries sa ûnberoaid negatyf útliet oer Kulturele Haadstêd 2018. Hy hie leaver hân dat der in pear ton yn in papieren literêr tydskrift mei 250 abonnees stutsen waard.

De realiteit, tinkt de NachtRider, wol derop ta dat de Moanne aansen noch it iennichste medium is dat literatuer op papier bringe kin. Ensafh sil him ûntjaan moatte ta in folweardich literêr ynternetblêd. In útdaging, want ek al wurde de fergoedingen foar papieren en digitale bydragen lyklutsen, dan noch sil in skriuwer of dichter faaks in foarkar hâlde foar in papieren publikaasje. Dan ha jo ommers wat yn hannen.

Dêrfandinne dat der ek hjir by de NachtRider soargen binne oer it literêr ferskaat aansen. Oars as jim miskien tinke, draacht de NachtRider beide Fryske tydskriften in waarm hert ta. Syn niteljen sa út en troch is net ferkeard bedoeld. Ta syn freugde sjocht er krekt dat der wer in nij nûmer fan ensafh op it net stiet. Diskear mei kollums dy’t earne oer geane, en mei in besteklik stik fan Piter B. oer de Rink van der Velde-priis.

Miskien dat ensafh – om it papierprobleem op te lossen – yn ‘e takomst in pear eksterne finânsiers fine kin dy’t ree binne om in pear kear jiers in papieren bylage, bygelyks in tematydskrift, te bekostigjen. Dat soe in moaie oplossing wêze. Ensafh komt dan op de formule út dy’t ien fan syn beide foargongers al praktisearre, te witten Farsk.

.

Nederlands Letterenfonds: Minder skriuwersbeurzen, gjin jild mear foar papieren tydskriften

2012-02-16T08:08:00.002-08:00

Villamedia meldt:

"Het Nederlands Letterenfonds moet bezuinigen nu het 2 miljoen euro minder subsidie krijgt van de overheid. Dat is 20 procent van het huidige budget, zegt waarnemend directeur Tiziano Perez tegen Boekblad. Het Letterfonds gaat snoeien in werkbeurzen voor schrijvers en er mag ook geen subsidie meer besteed worden aan literaire tijdschriften in printvorm. Vorig jaar werd er nog een uitzondering gemaakt. ‘Wel zullen wij de overgang naar een digitale vorm van deze uitgaven faciliteren.’ Daarnaast gaat het Letterenfonds ook snijden in de eigen organisatie. Het aantal fte wordt tegruggebracht van 31 naar ongeveer 26 fte. ‘Dit zal zo veel mogelijk via natuurlijk verloop gebeuren, mensen die met pensioen gaan worden niet vervangen, een aantal tijdelijke contracten wordt niet verlengd'."

Frysk iis foar de Friezen!

2012-02-14T10:41:00.003-08:00

Bêste minsken, it wurde – no’t it teiwaar syn wiete dweilen alwer rûnom oer iis en lân sleept – folksnasjonale tiden.

De NachtRider warskôget jim alfêst mar. Tink derom: jimme betriedding is neat mis mei, jimme brânstoftafier ek net, no gewoan soargje dat it rutesproeierstankje fol sit en dat de doarren goed slute, dan hâlde jim it sâlte soer fan ’t geouwehoer op ’e dyk der wol ûnder.

Yn folksnasjonale tiden, leafhawwers fan de skerpe bocht, kinne jim tillefoantsjes ferwachtsje fan harsels neamende sjoernalisten fan it frije wurd, yn werklikheid fetisjisten fan de lytse lul(lichheid), dy’t jim freegje sille oft jim miskien asjebleaft please yn it bestean fan in folkske siele en in folksk dna leauwe wolle, en oft jim dy begripen miskien asjebleaft please op deselde wize brûke wolle as dat se, de NachtRider bedoelt hjir de folksnasjonalen, dat sels diene pak ‘m beet santich, tachtich jier tebek.

Jim moatte dan sa’n begrutlik personaazje gewoan te wurd, tink derom. Ek al witte jim dat besocht wurde sil om jim ris efkes keihurd yn de útlaatpiip te nimmen. Want dat besykjen om te nimmen wat net fan har is fine de folksnasjonale jonges – de NachtRider tsjut hjir op de altyd en ivich en erflik ûnderwurdearre jonges, dy’t dêrom graach oeral it folksnasjonale tinken op it aljemint bringe – de korrekte himel op de Fryske ierde.

Net sizze: fuck off, get a life. Nee, nee, wachtsje, geduld dwaan, en dan, as de folksnasjonale jonges harsels risse sille ta de died, in moai poepke gas jaan, sadat de roetswarte wolken út de mânske achtsilinder (yn it gefal fan de NachtRider dan fansels, dy’t him yntinke kin dat der ûnder jim guon binne dy’t it mei in pear minder dwaan moatte) de folksnasjonale jonges lyk yn it gesicht waaie. Mei as moai wis risseltaat dat jo dêrnei wer in skoft lang mei rêst litten wurde sille.

Folksnasjonaal, jimme myn bûnsmaten yn it ûndersykjen fan de skiednis, is it besykjen om oare minsken op basis fan komôf (en meastentiids ek reinrassische skaaimerken) te oardieljen en del te setten as skealik en minderweardich, en om op basis fan in alsa berikte wetterskieding allerhanne foarrjochten en úteinlik in eigen steat foar de boppelizzende partij te organisearjen.

Frysk iis foar de Friezen! Dat soe ferline wike in folksnasjonale ferzy fan Wiebe Wieling roppen hawwe. Jim sjogge, der is reden genôch om it nije folksnasjonale tinken, miskien net te freezjen mar dochs al acht te slaan mei it waakse each fan de eigenhiemske wikel en de noait sliepende noas fan de rasechte stabij.

Wêrom docht de NachtRider hjir kundskip fan? Wol, it wurd ‘folksnasjonaal’, jimme myn stalken yn it oertreden fan de snelheidslimiten, sil meikoarten wer yn it Fryske geistesraum hineintransplantiert wurde troch in skoander trio. In ûnderknuppelich muppetmantsje, Huub Mous, in papegaai op in fan deselde kadokrigen fytske (dizze treflike typearring lies de NachtRider earne), Eeltsje Hettinga, en in himsels neamende útjouwer fan lytse fize boekjes, Willem Winters.

De lêste jout net allinnich út, mar ek oan. Nammentlik, hy jout yn dat ramt in ferrassende draai oan de betsjutting fan it wurd ‘lytse’. Gelokkich hat de NachtRider in grutte, sterke, globaal fabrisearre auto en is er altyd yn foar in lokaal fersetsje oer in pamfletsje.

.

Duitsland eert Nederlandse website over hoofdkantoor Sicherheitsdienst

2012-02-13T06:46:00.000-08:00

PARSEBERJOCHT:

Groningen, 13 februari 2012 - Vrijdag 10 februari jl. hebben de makers van de Nederlandse website www.scholtenhuis.nl de German Design Award 2012 in ontvangst genomen tijdens een gala in Frankfurt.

De prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de vijf beste ontwerpen op het gebied van communicatie wereldwijd. Het virtuele Scholtenhuis was één van de meer dan 1500 inzendingen. De makers van de website hebben respect voor het lef dat de Duitse vakjury heeft getoond door een werk te bekronen dat het regime van de wrede Duitse Sicherheitsdienst zo realistisch weergeeft.

De prijs toont aan dat Duitsland het belang van goede documentatie over deze periode erkent en zelfs op de voorgrond plaatst. En dat in een tijd waarin zoveel ophef bestaat over het al dan niet heropenen van de zaak tegen de Nederlandse oorlogsmisdadiger Klaas Carel Faber, wiens broer een hoofdrol speelt in de website.

Een vertaald citaat uit het juryrapport: “De makers van de website hebben de mogelijkheden van de moderne media slim benut en reconstrueren het Scholtenhuis, dat niet meer bestaat, op multimediale, hedendaagse en aansprekende wijze. Volwassenen en jongeren worden zo aangespoord om zich privé of in het geschiedenisonderwijs met een zo zwaar thema uit de Nederlandse geschiedenis bezig te houden: in ieder opzicht een voortreffelijk project.”

De website – die werd gemaakt in opdracht van Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen en werd gefinancierd door het Ministerie van VWS - laat zien hoe het Scholtenhuis in Groningen eruit zag en geeft met nieuwe technieken een integer en waarheidsgetrouw beeld van het gebouw. De bezoeker maakt een boeiende tijdreis naar 1944-1945 en loopt verschillende kamers binnen om te zien wat de Duitsers daar deden. Daarnaast kan de bezoeker die meer diepgang wil moeiteloos allerlei documenten, foto’s en interviews met ooggetuigen bekijken; zaken die in de diverse ruimten aanklikbaar zijn.

Alles is zoals het was: de historische feiten zijn gebaseerd op getuigenissen, beelden, dossiers, plattegronden, blauwdrukken en ander materiaal. De makers hebben niet alleen oog voor gruwelijke feiten maar ook voor kleine menselijke verhalen. Ze moraliseren en concluderen niet. Ze bieden feiten aan op een manier zoals nooit eerder is vertoond. Het is een ervaring die verder gaat dan alleen zien. Door de geschiedenis te laten leven, willen de makers de herinneringen levend houden.

De makers, Monique Brinks (historica, schrijfster), André Hoekema (architect, 3D tekenaar), Bastiaan Blaauw (webdesigner), Maaike de Vreeze (grafisch vormgever) en Thomas Roebers (filmmaker) hebben naast de inbreng van hun eigen discipline gezamenlijk het concept bedacht. De synergie die door deze bundeling van krachten ontstond, heeft garant gestaan voor een website van hoog niveau. De German Design Award is naast de Gouden Reiger en de Geschiedenis Online Prijs de derde belangrijke prijs voor deze site.

Sjoch ek op de NachtRider: Fryslân yn 'e prizen, mar media sliepe

Hein Jaap Hilarides & Band - Kike op 'e dyk

2012-02-13T06:32:00.000-08:00

In filmke dat wat beljochting oanbelanget prima by de NachtRider past! Fan Kirsten Zwijnenburg komt dizze registraasje fan de cd-presintaasje, snein yn kafee De Oasthoek op, wêr oars, It Bilt:

Ana Egge - Farmer's Daughter

2012-02-12T11:44:00.001-08:00

Lêzing fan Sigrid Kingma oer Fryske berneliteratuer

2012-02-12T06:42:00.000-08:00

Fan Provinsjedichter de NachtRider: It draaiboek

2012-02-07T11:44:00.000-08:00

Fol goede moed en noch gjin weet
fan gnjidzjende kjeld, fan skonken
dêr’t de froast, alhiel op skik
en goed op gleed, yn opkrûpt
troch it moarch yn ’e bonken
yn ’e hoop dat ik der ûnder strûp;

sa, streekjend mei breed berik,
set ik yn Ljouwert fol fleur út ein.
Glydjzend oer de glêde Swette
koers ik - dit is gelok! - op Snits oan,
regelmjittich as in diseltrein
linich ridend troch it greidelân.

Myn skaad skekt muoiteleas mei.
Laitsjend jou ik har, djip sittend,
hite en kâld-beripe willetuten
op twa lippen en twa brilleglêzen,
fan finish neat noch wittend,
it draaiboek noch net útlêzen.

It donoriis slacht oan fan leafde
foarearst en de tocht fan tochten
is in op wjokken gean nei Drylts.
Mar, wylst ik de skuorren mij
en sierlik rûnje de bochten,
fljocht sy synienen my foarby

om nei Sleat út sicht te reitsjen.
It folk op ’e wâl is ûnneispeurlik
mei trommel en toeter fertrokken.
Boppe Starum stiet de sinne iis-
blommeranend en bûtengebeurlik
fan 't sintrum en fan 'e wiis;

hy eaget de iensume rider nei,
dy’t stûf oer klúnplakken klost,
wer de oanheljende wyn trotseart,
no sûnder ridersmaat en stalke.
Yn Hylpen mis ik de stimpelpost,
yn Warkum de pûrelarymolke.

Fier yn ’t rûn lizze feepleatsen.
De boeren melke op sinnesellen.
Mûnen prikke steil de wierheid
oan in loft, no leech en griis as laai:
Boalsert driuwt op molkefellen,
Harns wurdt yn jiskewolken wei.

De jûn falt oer ’t Fryske lân,
it kwik sakket djip ûnder nul.
Tsien kear knoffelje en de knibbels
lizze oan bliedens ta iepen.
Is dit lijen gjin grutte flauwekul?
Lit my gewurde, lit my sliepe,

wês my genedich, master Froast,
jou my noch fóar Frjentsjer in stee
yn de stive reiden fan de Ried
of oars mar ûnder Getswerdersyl.
Ik, klosjaar op stompe redens,
ik, wurge toerrider sûnder styl.

Deastil wurdt it om my hinne.
Oer Doanjumerfeart en Blikfeart
rinne grif ek de rjochte streken
fan har, dy’t my fier foarút is,
mar ik, net tûk en neat byleard,
wit net mear wat skyn is en wat wis.

Spoeken helje my by Dokkum yn,
dwaalljochten ljochtsje my by.
Skimen raze nei my, skaden roppe.
Yn ’e nacht ljochtet in húske.
Dêr, foargoed foarby oan alle riderij,
wachtet my noch gjin krúske.

.

Social media explained

2012-02-07T00:17:00.001-08:00

Undúdlikheden oer jiskefabryk Harns

2012-02-06T22:18:00.000-08:00

Rayonhaden noch net digitaal

2012-02-06T11:41:00.001-08:00

Fan Provinsjedichter de NachtRider: Kollaazje Kim Yung Knilles sprekt *

2012-02-05T14:52:00.000-08:00

En it muzikantsje Sytse Pruiksma
mient ek dat er hiel wat foarstelt. (2-2)

Oer Abe, ik bedoel Aapke de Vries
is al genôch skreaun. It is wer ien en al
geswets, sûnder ek mar in greveltsje ynhâld. (2-2)
Myn fraach is: wannear stapt Oppewal
ris op! De man hat in ferstikkende ynfloed
op de hiele Fryske Literatuer. De man
is net mear te hanthavenjen. (31-1)

Ek Suertsje de Vries, fan de Ljouwerter
Krante, fûn it net ferkeard. (28-1)
En dy Siem de Jong kin noch altyd
gjin Frysk prate. (28-1)

Wat ek net helpt is dat dizze Grutte Baas
net fiis is fan in bytsje sensuer.
Kim Yung Koos alsa. (23-1)
Dat krije jo, wannear’t de projektlieder
neat fan it Frysk hawwe moat,
neat fan Fryske literatuer ôfwit.
Yn feite hielendal neat foarstelt. (8-12)

Ferline jier hiene wy noch it debakel
fan Hylke T., dy’t nei syn eh… eigenaardige
lêzing oer de Moderne Fryske Poëzij
troch in soad kenners en pommeranten
op ‘e fingers tikke is, en no net mear oan de
bak komt. (5-12)

* Kollaazje fan útspraken desimber-jannewaris op it weblog fan kultuerfilosoof-yn-oplieding en ensafh-redakteur C. v.d. W. te S. Ferwiisd wurdt nei muzikant en komponist Sytze Pruiksma, dichter en sjoernalist Abe de Vries, Tresoar-meiwurker Teake Oppewal, skriuwer en LC-sjoernalist Sietse de Vries, foarsitter fan KH 2018 Siem de Jong, skriuwer en foarsitter It Skriuwersboun Koos Tiemersma, kertiermakker 2018 Henk Keizer en literatuerskôger Hylke Tromp. C. v.d. W. is in bêste jonge, tinkt de NachtRider, mar miskien wat ynkontinint, sjoen syn algeduerich pisjen tsjin oarmans boksen. Mar fansels is de NachtRider gjin medikus.

.

Sixteen Horsepower - Black Soul Choir

2012-02-03T10:57:00.001-08:00

Wa wol mei syn kop yn de fideoklip 'Koning van de Kluts' fan Meindert Talma @ de Rode Kaarten?

2012-02-02T04:26:00.000-08:00

Meindert Talma goes football! De sjongende wâldpyk út Grinslân docht in oprop, dy’t de NachtRider hjir mar efkes trochjout. Nocht om mei de kop yn byld?

"Meindert Talma en de Rode Kaarten zullen vanaf komende zondagavond een week lang (5 - 11 februari) het album Eenmaal Oranje opnemen in de voetbalkantine van VV Helpman (1924): www.vvhelpman.nl.
Zaterdag 11 februari zal regisseur Reinier Sonneveld, die eerder clips heeft gemaakt voor o.a. Eins Zwei Orchestra en Ponoka, vanaf 18.00 uur in de Helpmankantine beginnen met de eerste opnames voor de videoclip van Koning van de Kluts, een van de elf songs van Eenmaal Oranje.
Deze opnames behelzen uitvoeringen van MT & de Rode Kaarten van 'Kluts' inclusief zangeressen Irene Wiersma en Jolien Middelweerd.
We willen graag een volle kantine en nodigen hierbij iedereen uit om als kantinebezoeker te figureren in de videoclip.
Dus allemaal zaterdag 11 februari naar VV Helpman! Opnames beginnen om 18.00 uur.
Volg MT & de Rode Kaarten op facebook. Op http://www.facebook.com/meindert.talma kun je elke dag updates, foto's en filmpjes over het verblijf van MT & de Rode Kaarten in de
voetbalkantine bekijken."

De NachtRider wol fansels anonym bliuwe, boppedat sit syn iene koplamp los. Hy komt dus net, mar winsket Meindert al in folle kantine ta.

Literatuer as ferdivedaasje

2012-02-01T14:53:00.000-08:00

De besyksifers fan de NachtRider rinne lykop, of better sein, lykôf, mei de gefoelstemperatuer bûtendoar, dat it wurdt wer tiid foar in kritysk stikje.

Gjin moaier, want útnoegjender, slachtoffer as it Literêr tydskrift ensafh! Mar earst kompliminten, want dat heart sa. Foar de prima dichtersjûn yn kafee Vellinga te Snits, mei leafst 43 dielnimmende poëten, dy’t allegear presys 3 minuten de tiid hiene om wat nei foaren te bringen, mar dat dondert net, yn de beheining ensafh. Moaie promoasje foar de ivich-eale Dichtkeunst!

Goed, pffff. Dan no…. de ynternetedysje. De NachtRider soe it net oandoare en stel hoeden wat weromhâldend kommentaar út op it papieren blêd, want yn dat nije nûmer komt grif in úttreksel fan Greet Andringa har lêzing oer de romans fan Koos Tiemersma, in lêzing dêr’t se op FaceBook sawat lyrys fan waarden, dus mei deselde lêzing-light foar ensafh sil it ek wol goed sitte. By the way, Andringa – ôftredend redakteur – hâldt har ferhaal op fersyk fan, of yn opdracht fan, Tresoar – en wannear jout ensafh eins ris in opdracht foar it skriuwen fan it ien of it oar?

De ynternetedysje dus. De ynventaris. In goed gedicht fan Jetze de Vries. In bouquetrigeferhaaltsje fan ensafh-redakteur Cornelis van der Wal, dy’t sa te sjen in beurs krigen hat of krije wol om proazastikjes te skriuwen. Twa alinea’s oer oaljekoeken en appelflappen fan Anneke van Renssen (“kollum”). Twa alinea’s oer in T-foarmige strip keunststof fan Willem Winters (“kollum”). In pear alinea’s mear oer de Fryske dichter Gustav Leonhardt fan Jelma Knol (no goed, kollum).

Efkes skoft, oars ha wy it digitale nûmer út foar’t we fiif kear sykhelle hawwe. In bakje kofje sette. Wêr binne de koeken? Sigret opstekke. Oalje ferfarskje. Auto útstofsûgje. Moterkap yn ‘e hot wax sette. Okee, diel twa.

In ‘mei-ik-my-efkes-foarstelle’ fragelist dy’t ensafh-redakteur Geart Tigchelaar kreas beantwurdet. In ensafh-filmke fan Marc Kooij oer ensafh-redakteur Geart Tigchelaar. In gedicht fan talint Sigrid Kingma, mei lûd. Wat humoristysk bedoelde fideo-húsflyt fan it Duo von Däniken (ensafh-redakteur Cornelis van der Wal en ensafh-hûsdichter Anne Feddema). In Fryske oersetting fan 37 Dútse wurden fan Hölderlin troch ensafh-baas Piter Boersma. En, oan it fuottenein, in pleit fan Beart Oosterhaven foar in wittenskiplike stúdzje nei Frysktalige…. nee, net literatuer. Muzak.

De kofje is trochrûn. Mar dy hoecht de NachtRider no net mear. Want hy hat de ôflevering al út.

Wat hat er no opstutsen? Dat it mei alle macht licht en luchtich moat op ynternet? Literatuer as ferdivedaasje? It leit net oan de multymedia, dat is fansels prachtich, it leit oan it ynhâldlik soepele, it foarmlik glêde, de net te finen ambysje, it kritykjen dat wer efkes om smokerij de doar út wie, it literêr-histoarysk besef dat der achteroan kreupele, it leit mei oare wurden oan in alles oerhearskjende nikserichheid, dy’t sûnder súkses besiket himsels te kamûflearjen mei kwantiteit.

Oars sein, it nûmer jout wol in aardich byld fan de stân fan saken yn de kontemporêne, jawis, Fryske literatuer.

In grabbeltûntsje by de bingo, is dat wat wy wolle? Wurdt it net tiid dat in groepke feralterearre skriuwers en dichters de koppen byinoar stekt en de redaksje oan it Gaastra-jekje lûkt? Tinkt de jo altyd belangeleas - en fansels nét-subsidiearre noch kommunikaasjebeurzesloarpjend - foarljochtsjende NachtRider, dy’t no mar wer mei piipjende bannen de literêre himel út en it spoeketsjuster yn toeretelle sil.

Leeuwarder Poëzie Avond 15 maart

2012-01-31T23:27:00.001-08:00

Nina Simone - Sinnerman

2012-01-31T01:00:00.000-08:00

Greet Andringa jout lêzing oer de fiif romans fan Koos Tiemersma - It Fean, tiisdei, 20.00

2012-01-30T08:03:00.001-08:00

Hein Jaap Hilarides

2012-01-30T02:40:00.000-08:00

Hein Jaap Hilarides yn 'e tsjerke fan Sint Jabik. Foto: Abe de Vries

CD-PRESINTASY 'DER'T IK WEG KOM': Sundeg 12 febrewary 16.00 uur (inloop 15.15), Kafé De Oasthoek (St.-Jabik). Hein Jaap Hilarides: piano, sang; Hendrik Elings: slagwerk, sang; Oeds Bouwsma: kontrabas, sang; Rik Meijer: gitaar, dobro; Hans Wijnbergen: saksen. Toegang: fergees

Fan Provinsjedichter de NachtRider: Op Hatsum

2012-01-29T02:21:00.000-08:00

Noait mear ieltsjes ite by Dronryp,
dêr’t de trein stoppet foar fisk
en ik my yn ’e fette hannen knyp
dat it libben sa ferrukkeluk is.

Op Hatsum noait mear skar sline!
De sinne sakket achter Frjentsjer
en de katten by de bakken fine
in fiskje lekkerder as in hintsje.

Noait dronkener fan flessen griener
as de grutte eagen fan myn leaf,
sjoch ik no: gjin Gewürztraminer
en gjin Riesling mear te keap

om de dei mei fuort te spielen.
Ik mep in mich op ’e ananas dea.
My heakket in bonkje yn ’e kiel en
de trein riidt wer fierder troch it gea.

.

Oer it minderweardichheidskompleks yn Fryslân: It is neat en it sil noait wat wurde

2012-01-28T00:54:00.001-08:00

Fansels mei Luuk Inberg (lofts) en Huub Mous!

Snein Literêr Sirkwy yn Sint Jabik 15.00

2012-01-24T13:26:00.001-08:00

Fan Provinsjedichter de NachtRider: Lijenswei

2012-01-20T15:21:00.000-08:00

Earm binn’ de delen fan ’e Donger.
Sljocht en rjocht, hazzelipjend lân.
Tusken Blijerpolder en Lauwersstrân
wurdt de grize patrûlje net jonger.

Sjoch se dêr gean, yn rigen rinnen,
leproazen en melaatsen mankepoatsje
kreas bylâns it nije sneldyksgoatsje
om de race tsjin ’e Dea te winnen.

Hiene kluteklauwer, boer en pimp
gjin minder bittere pil ferwachte
as in lijenswei nei Ljouwert en Dr8en
tsjin soargesyktmen en tsjin krimp?

Nei de bile yn ’e plasse fan Bonifatius

(ear en rom út tiden lang ferlyn)

gie it knyft allike ûnmeilydsum yn

it hert fan genêzer Aisklepius.

Nimmen wurdt yn Dokkum better,

of jo moatte fan hûs út leauwe
en net té lang kopke ûnder bliuwe
yn de wite fiver mei it wûndere wetter.

Al wat dêr wennet nimt de wyk
as it noch flechtsje kin of stroffelje,
al wat dêr âlder wurdt wol knoffelje
nei better oarden, oer de asfaltdyk.

.

Omrop Fryslân: Better better as twatalich

2012-01-19T00:00:00.000-08:00

Omrop Fryslân is op ynternet dwaande syn berjochten twatalich te meitsjen, sa’t Daam juster konstatearre. Reden foar soarch? De NachtRider tinkt fan al. It antwurd op de besunigingen dy’t ek op de Omrop ôfkomme is net kwaliteitsferbettering, mar publyksferbreding. It sil de NachtRider gjin nij dwaan as aansen in kear útlekt dat de Omrop himsels omfoarmje wol ta in stjoerder dy’t ek de Hollânsktaligen yn ‘e provinsje folút betsjinje wol.

As it by it oersetten fan wat berjochtjes bliuwt, fierder bêst, mar hie it net nóch better west en stek de ekstra ynvestearring dy’t soks mei him meibringt, yn it opkalefaterjen fan programma’s dy’t sa’t elk begrypt en sjen kin fier ûnder de maat binne? En dus yn it foarsjen yn in ferlet oan wat djipper dollende kultuerprogramma’s (oer Fryske literatuer bygelyks)?

Dy’t de Hollânsktalige mediamerk op wol, moat oan tsjin Hilversum. Dat kin de Omrop dochs net, dat sille de budzjetten noait talitte. Al mei al smyt sa’n stratezjy allinnich mar ferliezers op. It jild dat no yn it oersetten sitten giet, kin better bestege wurde oan it ferstevigjen en útwreidzjen fan de Frysk-kulturele taken fan de Omrop. Dy taken binne ommers syn iennichste besteansrjocht, ek yn de eagen fan dyjingen dy’t it jild foar de omropsalarissen op tafel lizze.

.

Lêzing Tresoar: Skriuwe yn in minderheidstaal, wat betsjut dat? Tiisdei, 20.00 oere, Tresoar

2012-01-16T11:12:00.000-08:00

Moanne fan de poëzij yn Fryslân!

2012-01-10T02:34:00.000-08:00

De NachtRider hat de krystkalkoen ûnder de moterkap en de nijjiersboarrels yn it rutesproeiertenkje, dat it kin wer oangean. En wat blykt, jannewaris is de moanne fan de poëzij! In oersjoch:

21 jannewaris: Literaire Avond yn De Bres, Ljouwert. Presintator Tim Dijkstra, Schattige Hondjes performers en nij talint. Mei û.o. Edwin de Groot, Jacob Bosma, Eelco Sijtsma, muzikant Blipsop en stand up comedian Amin Ait Bihi. Schoolstraat 4, ynrin 20.00 oere, begjin 20.30 oere, entree 5 euro.

26 jannewaris: Gedichtedei. Begjint mei in ‘Dichtersontbijt’ yn de Harmonie, Ljouwert, om 08.30 oere. Mei: Abe de Vries, Albertina Soepboer, Ruben van Gogh. Muzyk fan Arjen van der Veen. Mei-ite en dielnimme kostet 13,50 euro.

26 jannewaris: Gedichtedei. Middeis om 13.30 oere yn Tresoar, Ljouwert: in middei oer de doopsgesinde dichteressen Cynthia Lenige, Francijntje de Boer, Fenna Mastenbroek en Rixt. Meiwurking fan Janny van der Kloet, Albertina Soepboer, Janneke Spoelstra, Tine Bethlehem. De lêzingen binne yn it Frysk.

26 jannewaris: Grutte gedichtejûn yn kafee Vellinga, Korte Veemarktstraat 11, Snits. Organisearre troch Literêr tydskrift ensafh. Dy’t meidwaan wol (gewoan jo favorite fers foarlêze mei ek) kin him opjaan: ensafhpoezij@gmail.com. Begjint om 20.00 oere.

27 jannewaris: Zee van Tijd – Poetry All-In Vol. 2 yn ’t Heerenlogement, Franekereind 23, Harns. Mei Job Degenaar, Bob Driessen, Sytse Jansma, Remco Kuiper, Grytsje Schaaf, Kate Schlingemann, Tjibbe Stelwagen, Matty de Vries, Cornelis van der Wal.

29 jannewaris: It Skriuwersboun organisearret Literêr Sirkwy yn Sint Jabik, Groate Kerk, Oosteinde 1, 15.00 oere, entree 4 euro. Mei Abe de Vries, Elske Kampen, Ernst Langhout. It earder oankundige optreden fan fioelist Tim de Vries kin spitigernôch net trochgean op dizze middei.

Sixteen Horsepower - Hutterite Mile

2012-01-06T04:47:00.001-08:00

Horrible Histories - The Viking Report

2012-01-02T12:54:00.001-08:00

Indian Santa Claus

2011-12-26T10:38:00.001-08:00

Omskermesearje

2011-12-23T15:11:00.000-08:00

It binne nuvere ljippen dy’t boppe de ensafh-greide omskermesearje. Oan 'e iene kant konstatearret de NachtRider ta syn djippe freugde dat de redaksje nei trije jier einlings by steat is en kom mei in temanûmer. Oer berneliteratuer, mar goed, dat is ek belangryk.

En ek op ensafh.nl hat de flagge wolris minder moai yn ‘e wyn hongen, ek al hat it noch altyd net it measte om 'e hakken en wurdt dêr digitaal ek hiel wat ferliteratuereluld, sjoch bygelyks it folslein oerstallige "besprek" troch redaksjelid Van der W. fan in dichtbondel fan redaksjelid S.

Mar ja, krekt op sa’n stuit dat jo foarsichtich wer yn 'e takomst doare te leauwen, dan ferbûtst sa’n “Skermer” a.k.a. Piterman Boersmaman de partij wer. Mei in net nei te fertellen “kollum”, no ja, mear it slach proaza dêr’t gelokkich mar gjin namme foar útfûn is, proaza sa lef, sa warrich dat de NachtRider der in slappe V-snaar oan oerhâldt.

Let op, neffens Boersma is “knibbelje foar JWdV fan de Kulturele Haadstêd yn Fryslân de nijste trend”.

En yndie, it is ek wol wat. Okkeries samar 75 promininten yn de krante dy’t har achter KH setten. (Boersma stie der net by, is grif net frege.) En doe kaam der ek noch in mânsk diskusjestik dêr’t aardich wat hoannepoaten ûnder stean. Boersma mient blykber dat net allinnich Bert Looper en Abe de Vries, mar ek Jaap Bijma, Bastiaan Blaauw, Jacco de Boer, Sjoerd Bootsma, Harmen van der Hoek, Nynke-Rixt Jukema, Martin Kuipers, Tim Laning, syn eigen redaksjelid André Looijenga, Sytze Pruiksma, Wini Weidenaar e.o. foar ús Jannewietske troch de knibbels gean. (In koarte ferzy fan it stik, ‘2018: Nocht oan de takomst’, stiet trouwens yn de nije Moanne.)

It liket de NachtRider ta dat Boersma hjir wol wat kréativer wêze mochten hie mei syn ferlikings. “Knibbelje” is wol in hiel plat-katolike hyperboal. Wêrom net: in roazekrânske bidde foar Jannewietske? Of: in mis opfiere foar Jannewietske? Of: jin de bycht ôfnimme litte troch Jannewietske?

Eins hie Piter Boersma graach skriuwe wold dat Jannewietske op in nearzich plak achter de foarkleden fan it provinsjehûs fan al dizze minsken seksueel misbrûk makke hat! En it wie sa lekker, dat elk har no nei de mûle praat – mar dat keunstke doarde er, sjoen de prekêre relaasje fan ensafh mei de provinsje, mar net earlik oan.

Ien ding moat de NachtRider ús leaven hear Boersmaman al om priizgje, nammentlik dat er net lykas it net alte alte okselfrisse tandem Mous/Hettinga efkes yn de jierren tritich dûkt is om wat gaadlik kritysk taaleigen út op te fandeljen. Dat is dan dochs wer sympatyk.

Oer Looper, mar ek oer De Vries makket de Boersmaman it lykwols bûnt. “Hy giet net yn op wat der nei foaren brocht wurdt, want dat docht er net ta,” wit er oer de lêste te melden. Selden hat de NachtRider sa’n glûperich stikje Newspeak lêzen. Want sis no sels, wie it net De Vries, dy’t Boersma der op wiisde dat der yn dy syn perioadyk lange, lange tiid mei gjin opiniearjend wurd rept waard fan KH 2018? Dy’t Boersma kear op kear ferge op de rol dy’t in literêr ynternettydskrift yn de kulturele aktualiteit spylje moatte soe? Dy’t mear as ien kollum oer it ûnderwerp tikt hat, mei arguminten foar en arguminten nei?

En dy’t ek noch, op basis fan ynbring fan oaren, in stik skreaun hat oer wat KH 2018 krekt foar Fryslân betsjutte kin, en wêrom’t it foar dizze provinsje belangryk is om oan KH 2018 mei te dwaan?

Mar de NachtRider wit fansels krekt hoe’t soks giet by ensafh.nl. Dan komt de freed der wer oan, tsja, dan moat der wat op it net. Jo ha no ienris in kollumrubryk. En ek al ha jo neat te sizzen, jo meie graach kletse. Dus dan bekwattelje jo op freedtemoarn, op it wurk fansels, krekt foar de deadline en even tusken in bekerke automatekofje en in ferbaarnde hosty, de NachtRider bedoelt tosty troch, noch even gaueftich in nije ôflevering byinoar, nammentlik de allerjongste bydrage oan jo takomstich grif beHispele mar likegoed no al legendaryske sammele “kollums”.

No is it fansels sa dat it swiere ensafh-rêd foar serieuze stikken in stik stadiger draait. Dat wit de NachtRider ek wol. Mar as de NachtRider Skermer wie, wat er Ave Maria gelokkich net is, dan hie er it skermesearjen no mar ris it skermesearjen litten. En syn trochstreeks grutte stylistyske kennis en kunde - dêr’t lykwols syn ynhâldlike behearsking fan de matearje net tsjin meunsterje kin - in kear loslitten op in reaksje mei krekt, krekt wat méar ynhouten.

Koöperaasje 2018 hat in moaie foarset jûn, dat Piter Boersma kin mar ynkoppe. Wat tinke jo, soe it him slagje om yn it nije jier mei wat opbouwende krityk foar de kreamen te kommen?

Gerrit Breteler yn Noorderbreedte

2011-12-23T13:43:00.000-08:00

De NachtRider sinjalearret yn de nije Noorderbreedte in fraachpetear dat Abe de Vries hie mei muzikant, skilder en toanielskriuwer Gerrit Breteler:

‘Het zoeken naar een ethische norm in een tijd die God heeft doodverklaard, dat is de tegendraadse rode draad die door het kunstenaarschap van Gerrit Breteler loopt. In het Friese circuit van critici krijg je daar de handen niet snel voor op elkaar. Zijn toneelstukken zijn niettemin een groot succes, al schenkt de Leeuwarder Courant er nauwelijks aandacht aan. “Dat bewijst dat we een open zenuw raken. We zijn op een of andere manier de underdog. Alle aandacht gaat naar Tryater. Misschien is dat ook wel goed. Je blijft scherp. We raken niet geïnstitutionaliseerd.”’

Mei prachtige foto's fan Reyer Boxem.

Hindemith / Kokoschka - Mörder, Hoffnung der Frauen + Jan Wybenga - Hoffnung der Frauen

2011-12-17T11:32:00.001-08:00

Jan Wybenga, 'Hoffnung der Frauen'

Hja rint oer it bleekblau paad
ûnder lantearnen troch har swart skaad
draait mei swarter har moed
as it draaiend skaad.

Huzen sliepe mei deade ruten
mar inkeld in lampe dy’t
strieblommen struit reade wite
hja rint net langer hja glydt
har hope temjitte en wit
om ’e hoeke fan ’t plankesket
de oannimmersnamme foarby
sil er stean blyn fan ’t swit
dat him yn ’e eagen byt in los
arbeider by de grutste
oannimmer fan alle tiden

(út: kj 3)

Ingelske dichters wegerje nominaasje foar Eliot Prize

2011-12-13T06:12:00.000-08:00

Yn Ingelân bart noch wolris wat dat jo oan it tinken set. Twa dichters dy’t nominearre wiene foar de meast prestisjeuze poëzijpriis fan it lân, Alice Oswald en John Kinsella, hawwe har weromlutsen doe’t bekend waard dat de belizzingsmaatskippij Aurum Funds de priisútrikker stipet, de Poetry Book Society. Op de FaceBook-side fan The Guardian leit Oswald it hoe en werom út.

De NachtRider moast fansels dalik tinke oan de takomst fan de Gysbert Japikspriis. Yn Fryslân binne der guon, lykas haadredakteur Piter Boersma fan ensafh, dy’t hawwe wolle, de Gysbert moat tenei allinnich mar útrikt wurde foar in oeuvre. In nije priis soe yn it libben roppen wurde moatte foar it bêste boek. En soene banken of boekhannels of oare bedriuwen sa’n priis dan net bestuiverje kinne?

Oswald hat it der oer, dat it hieltyd dreger wurdt foar in skriuwer of dichter om syn ûnôfhinklikens te bewarjen yn in wrâld dy’t beskaat wurdt troch “the voice of government, the voice of taste, the voice of celebrity, the voice of the real world, the voice of fear and force, the voice of gossip”.

En: "It is increasingly difficult to articulate any kind of unease about a system that puts profit before ethics and makes protest a criminal act. I would say at this point, yes, it's important for poets to speak up and side with the unheard; and yes, in the interests of democracy, their presence should be publicly funded."

De T.S. Eliot Prize for Poetry wurdt jierliks útrikt troch de Poetry Book Society sûnt 1993 en jildt as “the most coveted award in poetry”. It prizejild wurdt beskikber steld troch de widdofrou fan T.S. Eliot, Valerie Eliot.

Sjoch ek eardere stikken fan de NachtRider oer de Gysbert: hjir en hjir.

Ensafh: tryst-Fryskige nearzigens

2011-12-11T05:28:00.000-08:00

De NachtRider sjocht it mei in mingeling fan meilijen en wranteligens oan: hoe’t it literêre blêd ensafh wike yn wike út op syn ynternetsite hawwe wol dat it noait wat wurde sil mei Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Europa. Op de redaksjonele siden is it stil oer dat ûnderwerp, mar de reachmaster linkt mar in ein hinne nei it soarte fan ûnferstân dat neat wit mar al seit hoe’t it sit.

Wat in miste kâns foar in tydskrift dat heech rint mei de eigen belutsenens by de Fryske kultuer. Wat in nikserigheid yn in tydskrift dat foarop rinne moatte soe by it begroetsjen fan nije ideeën en nije ympulsen. Mar dat, tinkt de NachtRider, nammentlik it útstekken fan de nekke, it rjochting oanjaan yn de woastyn, it sûkerstruien yn de bittere brij, hoege wy fan dit Boersma/Smink/Knol-ensafhke net te ferwachtsjen. Kundskip dwaan dat de Samle fersen fan Jan Wybenga ferskine sille, sels dat is al te folle frege. It bliuwt by dom praat en dat is blykber genôch.

Miskien dat André Looijenga meikoarten de balâns wer wat yn ’t lykwicht krije kin mei in nije kollum? Mar fansels, dan is dat in kollum. Fan in redaksjelid. Fan de redaksje as redaksje hoecht 2018 neat te ferwachtsjen. Goed om te witten. En hee, it is krekt de oanstriid om te ûntsnappen oan sokke tryst-Fryskige nearzigens dy’t de feroarsaker is fan 2018 in the first place.

Gossip - Heavy Cross

2011-12-10T10:32:00.001-08:00

Onnozelsma van de JOVD geeft geluid over Leeuwarden Hoofdplaats 2018

2011-12-06T15:29:00.000-08:00

De NachtRider heeft het niet staan op de JOVD, dat moet hij er dadelijk bij zeggen. Het is allemaal vast wel bovenstebeste jeugd, maar hij zou zich nog liever bepissen dan liberaal worden. Nu wil het spel dat de voorzitter van de JOVD Friesland, de jongeheer Cristopher Morgan, ineens afgewaaid praat heeft over Leeuwarden/Fryslân Culturele Hoofdplaats 2018, dat de NachtRider moet hem nu wel even aan wat uitlaatgas ruiken laten.

Jongeheer slaat er raar in om, hij mag dan wel menen dat hij als voorzitter heel wat is, maar het heeft er veel van weg dat hij nog droog achter de oren worden moet.

Volgens hem moet Leeuwarden nooit Culturele Hoofdplaats willen worden, want eerstens is de stad van doel en haal een streek door City Marketing. Jongeheer denkt zeker dat Leeuwarden alleen Europese Hoofdplaats worden kan als zij City Marketing voor de wagen inspant, maar zo is het vanzelf niet. Culturele Hoofdplaats worden heeft met platte city promotion niets maar dan ook helegaar niets te krijgen en als jongeheer zich nu een klein beetje in de materie ingewroet had, dan had hij dat wel voor het snotje gekregen.

Tweeds vraagt jongeheer zich af “waar de Leeuwarder ambtenaren op gaan inspelen” bij het gooien naar de status van Hoofdplaats. Nou, nou, deze opsnijder van de VVD is de laatste maanden wel heel veel stront in de ogen gescheten, dat hij nog niet snapt dat niet ambtenarengoed maar een onafhankelijk team druk doende is het bidbook bijelkaar te bedenken. Jongeheer maait wel een breed swee, maar het is zo spijtig dat hij zijn nek het praten doen laat.

Helemaal jeuk aan het achtcilinderhart krijgt de NachtRider van het stadse kennerstoontje dat de voorzitter jodelt, als zou Leeuwarden niets te krijgen hebben met Fryslân. Leeuwarders zijn vanzelf net zo goed Friezen als niet-Leeuwarders, wat zullen wij hier beleven en nu hebben wij de hoogte wel. En dan komt jongeheer wéér aanzetten met Marketing Leeuwarden. Heeft hij daar soms liberale kunde werken die nu straks de hand ophouden moet?

En bij eindbesluit brengt jongeheer als een puurechte liberaal nog even de belastingbetaler op het aljement, die het allemaal maar weer bestuiveren moet en hij weet al in het voor dat het spul stinken zal.

Goed, de NachtRider voorzegt een snel politiek einde voor dit stadse mislukte veenbrandbaasje van de JOVD, want hij heeft niets om de hakken. Of hij moet van zichzelf zo helder wezen en loop op tijd over naar de club van Geert. Want immers, daar kijken ze niet op een onnozelsma meer of minder.

Townes Van Zandt - Waitin' Around To Die

2011-12-06T06:08:00.001-08:00

Ut de film Heartworn Highways

Lit de stabijhûntsjes mar los op de haadletteraksinten

2011-12-02T10:25:00.000-08:00

Goed nijs! In digitaal Grien Boekje foar de Fryske taal. De NachtRider hat noait goed it nut fan Griene Boekjes begrepen, want steane dy wurden net yn it wurdboek, en jout it wurdboek ek net de stavering oan fan it wurd? Mar oan de oare kant, wy hoege der gjin murden om te fermoardzjen, sa’n Boekje kin grif gjin kwea.

De Fryske Akademy hat der wer in moai putsje wurk oan. En der komt ek noch in oersetfunksje foar it Frysk op Google, de NachtRider nimt hast oan dat de FA dêr ek in hân yn hat. Sa’t leksikograaf Hindrik Sijens okkeries op de site fan de NachtRider witte liet: “Wy fan de FA sille soargje foar in kreaze wurdlist, staveringshifker, oersethelp en wat al net, dat sadwaande tenei elk dy’t Frysk skriuwt al Frysk op papier hat ear’t er it wit.”

Noch in ûntjouwing dy’t mei de taal te krijen hat, sinjalearre troch Daam de Vries:

“Der liket ek in streaming te wêzen dy’t der op ta wol dat wy tenei aksinten op haadletters grieme. Dat kin sûnt it útstjerren fan de leadsetterij technysk maklik. Dat kin wol wêze mar it docht my sear oan de eagen. Boppedat is it net goed foar it miljeu want wy sille dan sil it lêsber bliuwe gruttere ynterlinys brûke moatte en dat nimt fansels folle mear papier en laat ta mear RSI-klachten.”

Dêr kin de NachtRider him hielendal yn fine, aksinten op haadletters moat er ek fan gûle. Dus dames (net sa folle) en hearen (de measten) fan de FA, kinne wy achter de skermen dizze nije “streaming” efkes de nekke omdraaie? Sjoch mar hoe’t stabijhûntsjes soks dogge mei murden.

Fryslân yn 'e prizen, mar media sliepe

2011-11-30T23:09:00.000-08:00

De NachtRider nimt notysje fan it feit dat twa Fryske inisjativen belangrike prizen krigen hawwe en dat Fryske media dêr gjin notysje fan nimme.

De firtuele rekonstruksje fan it Grinzer Scholtenhûs (it ûnderkommen fan de Sicherheitsdienst yn ’e oarloch) is foar in grut part makke troch Bastiaan Blaauw en krige dizze wike in ynternasjonale priis: de German Design Award 2012. Ien en oar is hjir nei te lêzen. En in produkt fan it Ljouwerter bedriuw Grendel Games fan Tim Laning waard ferline wike oanwiisd as de ‘Best Serious Game’ by de Dutch Game 2011 Awards. Lês der hjir mear oer.

De Scholtenhûs-site hie konkurrinsje fan mear as 1500 ynstjoeringen dy’t al yn it eigen lân bekroane waarden. De site is likegoed útroppen ta ien fan de fiif winners. Neffens it sjueryrapport hawwe de makkers fan de site “de mogelijkheden van de moderne media slim benut” en is it hûs rekonstruearre op in “multimediale, hedendaagse en aansprekende wijze”.

Jong en âld wurde derta oanset om har “privé of in het geschiedenisonderwijs met een zo zwaar thema uit de Nederlandse geschiedenis bezig te houden: in ieder opzicht een voortreffelijk projekt”. De German Design Award sil op 10 febrewaris útrikt wurde op in feestlik gala yn de Frankfurter Messe.

Grendel Games hat yn gearwurking mei it Militair Revalidatiecentrum Aardenburg en Motek Medical de game ‘Body Posture’ ûntwikkele, in ‘serious game’ bedoeld om minsken mei bewegings- en hâldingsproblemen “op een leuke manier uit te dagen te gaan bewegen”. Grendel Games makket tegearre mei Motek Medical rehabilitaasje-software foar bygelyks definsje en universiteiten. Dêrnjonken is Grendel Games it earste game-bedriuw yn’e wrâld dat in gearwurking hat mei sikehuzen om ‘seriously entertaining’ laparoskopy-games foar de Nintendo Wii te meitsjen.

En dan is der noch it Ljouwerter bedriuw Triangle Studios. TS wûn by de Dutch Game Awards de priis foar de bêste mobile/handheld game.

Sawol Bastiaan Blaauw as Tim Laning, wit de NachtRider, binne entûsjast oer it Ljouwert/Fryslân 2018 projekt en tinke mei oer de ynhâldlike koerts fan it saneamde ‘bidbook’ dat yn ûntwikkeling is.

Congolese Symphony Orchestra

2011-11-29T07:59:00.003-08:00

Sietske 'trochride' Poepjes is in populist

2011-11-29T01:55:00.000-08:00

De NachtRider hat in tige sportive auto. Dat kinne jo al in bytsje sjen oan de koplampen. En hy moat bekenne, sa út en troch wol er it gaspedaal wolris djip yntraapje, bygelyks as er driget te let te kommen foar in kultureel barren dêr’t er in stikje oer tikke moat.

Mar, it moat sein wurde, hy docht fierder dochs aardich syn bêst om him oan de maks snelheden te hâlden. Op it foarste plak om’t soks wol sa relaxing wurket, don’t worry, be happy, witstwol. Op it twadde plak om’t er graach wol dat syn machtige 3.0 liter dochs sa min mooglik skealike útstjit produsearret. Yn it belang fan de skriezen en de ljippen en de bûterblomkes, dy’t likefolle rjocht fan bestean hawwe as de NachtRider syn one of a kind auto.

En by eintsjebeslút stiet it ek yn de bibel. Of oars hie it der yn stean moatten. Mar goed, yn dy tiden hiene se ek noch gjin 3.0 liters, lywols, lit ús dan ris sjen nei de ivige geast fan de tekst, of oars sein, nei Syn bedoelings dermei, en dan komme jo links- of rjochtsom dochs út op maks 120.

Hawar, CDA-deputearre Sietske Poepjes twittere neffens liwwadders.nl it folgjende:

“Fan ôf 1 septimber 2012 meist yn Fryslân op sneldyken 130 km/h ride. Ik tink in goed plan van @schultzvanhaegen.#trochride”.

Tsja. Lit ús earst ris sjen nei de formele kwaliteiten fan dizze frije mieningsutering. Dan kinne jo al in protte leare oer de persoan dy’t sa’n utering docht. “Fan ôf 1 septimber”, dat is bryk, briker, brykst. It moat wêze: “Fan 1 septimber ôf.” Mear as ien sneldyk, dan wurde it “sneldiken”, Sietske. En “van” is, jawis, ek goed, yn it Hollânsk dan.

De beroerde kwaliteit fan de formele kwaliteiten fan dizze offysjele provinsjale CDA-twitter-utering, en dat docht de NachtRider gjin nij, hat in streekrjocht ferbân mei de beroerde ynhâld derfan. Sietske “trochride” Poepjes is in populist dy’t hegerop wol, dat sil it wêze.

Har dûmny moat har mar ris efkes goed neisjen, tinkt de NachtRider. Bedoeld wurdt hjir fansels: ûnderhâlde oer rintmasterskip. Op ’e kreak, yn ’e banken of op it alter, it krekte plak komt der net sa op oan. En de provinsjale Audi moat mar ynruile foar in wytspuite deputearre-Twingo mei in troch de plysje deryn sleutele begrinzer. En tink derom, elke dei waskje. Mei spûnske en wetter út ’e kraan.

Robert Frost lêst Stopping By Woods On A Snowy Evening

2011-11-27T12:25:00.001-08:00

Festival Explore the North grut súkses: 1500 besikers

2011-11-27T07:50:00.000-08:00

De NachtRider lêst op de site fan de Leeuwarder Courant:

"LEEUWARDEN - Het nieuwe festival Explore The North, in de Leeuwarder binnenstad, is succesvol verlopen.

Er kwamen zo’n 600 betalende bezoekers af op het avondprogramma, dat zich afspeelde tussen de Grote Kerk en de Blokhuispoort, maar vooral rond de Tweebaksmarkt. Inclusief de gratis toegankelijke onderdelen en de uitverkochte Literaire Reis staat de teller op 1500 bezoekers.

Dichters en muzikanten uit Friesland, Nederland en Noord-Europa gingen ieder op hun eigen manier op zoek naar het Noordelijk gevoel. De statige psalmen van Geneve en de spookachtig dwarrelende liedjes van de Finse Islaja, in een decor van berkenstammen, hoorden bij de meest opvallende acts.

Bij al die Noordse zwaarmoedigheid zorgde Akron/Family, uit Noord-Amerika, voor een uitzinniger toets.

Meer over het festival in de LC van maandag."

Soe de LC, freget de NachtRider him ôf, dan ál fermelde dat Explore the North in inisjatyf wie yn it ramt fan Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd 2018?

Explore Swarte Haan

2011-11-26T14:55:00.000-08:00

De NachtRider sinjalearret: foto Abe de Vries op FaceBook.

Mous, sokkebalje asjeblyft op

2011-11-25T03:39:00.000-08:00

Der is blykber gjin stof ta diskusje mear. Of eltsenien hat sein wat er wol, mar dat liket de NachtRider net foar de hân lizzend. Dizze stelling tsjinnet him oan nei oanlieding fan in besite oan it diskusjefoarum op ensafh.nl.

It lêste berjocht datearre fan 27-10-2011. It praat oer de Gysbert en oare saken oangeande de literatuer spilet him dêr dus net ôf. Dat, wylst it dochs in plak is om it te dwaan. Nee, Facebook en in oantal bloggers lûke blykber mear sjoggers en meipraters as ensafh.nl.

Ien fan de grutste bulten jammerklachten fine we op it webloch fan de antyFries Huub Mous. It is de NachtRider al tiden in riedsel wat dizze twiveleftige figuer yn in útbuorren as Fryslân docht. As je, op skrift teminsten, sa’n grouwélige hekel ha oan alles wat mei Fryslân yn it algemien, en de Fryske skriuwerij en kultuer yn it bysûnder te krijen hat, wat dogge jo hjir dan?

Dat de man de wiisheid yn pacht hat, lit er kear op kear blike út syn publikaasjes. No, bêst genôch. Mar we ha it rideltsje no wolris heard, hear Mous.

It is krekt as mei in televyzje, der sit ek in útknop oan dit ûnderwerp. It mei dúdlik wêze dat jo sa fier boppe dizze Fryske kulturele boeren ferheven binne, dat je der eins neat mei te meitsjen ha wolle. De NachtRider stipet jo fan herten yn dy miening.

Dus: we neame jo net mear, omdat jo safolle better as ús binne. En we freegje der hast neat foar werom. Allinnich dat jo ophâlde mei it útkoarjen fan al dy ûnsin en dy mislikmeitsjende stikjes proaza. En mocht de oanwêzigens fan jo rju eale persoan yn dizze provinsje dochs safolle ynfloed ha op jo net te betwingen drang ta it publisearjen fan baggerstikjes? Sokkebalje dan asjeblyft op nei in miljeu dêr't jo folle better thúshearre.

Ien probleem: de NachtRider is bang dat se dêr ridlik gau rjochtdei hâlde sille mei lawaaimakkers lykas jo. En dat ha je sels ek wol troch, jammer genôch.

Noorderbreedte-redakteur Ineke Noordhoff: Even een Blekertje doen

2011-11-23T12:11:00.000-08:00

Moai stik fan Noorderbreedte-redakteur Ineke Noordhoff yn de Volkskrant hjoed: 'Natuurbeheer volgens Bleker een cashmachine voor de happy few'.

Hoe leit it derhinne mei de Fryske kultuer? Diel 2 fan in Omrop Fryslân DOK

2011-11-21T03:44:00.001-08:00

Topfotograaf Catrinus van der Veen fuortreorganisearre by LC

2011-11-20T12:51:00.001-08:00

De NachtRider sjocht it no krekt: topfotograaf Catrinus van der Veen út Hjerbeam wurdt fuortreorganisearre by de Leeuwarder Courant. Van der Veen melde ein oktober op FaceBook:

“Vrienden, ook ik ontkom niet aan de reorganisatie bij de Leeuwarder Courant. Per 1 januari 2012 ga ik verder als freelance fotograaf, dat zal wel even moeten wennen na een periode van 20 jaar in vaste dienst. Goeie tips zijn welkom.”

In priuwke fan syn frijere wurk is hjir te finen.

Oantangele mei...

2011-11-19T06:17:00.001-08:00

Deade taal

2011-11-17T13:32:00.001-08:00

VVD Fryslân behearsket de Fryske taal net

2011-11-17T04:32:00.000-08:00

Juster wie in moaie dei: de dei dat B&W fan Ljouwert en Deputearre Steaten fan de provinsje Fryslân bekendmakken dat se fierder wolle op it paad nei Kulturele Haadstêd 2018.

Yn in demokrasy meie ek tsjinstanners fan oerheidsbelied har hearre litte. De VVD is bûten DS hâlden, sit dus yn ’e opposysje en reagearret dus ôfwachtsjend op de plannen. Neat mis mei.

Mar miskien soene de provinsjale liberalen dochs ris de muoite nimme kinne en begjin oan in Afûk-kursus Frysk.

De twadde Rykstaal, en foar mear as de helte fan de ynwenners fan Fryslân de taal dêr’t se har it leafst yn uterje, dy taal wurdt der by de VVD Fryslân op papier mar wat hinnekwattele. Alteast, dat is de yndruk dy’t men oerhâldt fan it skriuwen fan de VVD Fryslân nei oanlieding fan de parsekonferinsje juster. De NachtRider sitearret in stikje:

“Inmiddels lijkt het uiteindelijke doel al niet meer het binnenhalen van de status van KHS 2018, maar is de weg er naar toe en de reis erheen belangrijker. Gedeputeerde De Vries: ‘We kinne er in soart fan leare en we sitte mei syn allen yn in o sa nijsgjirrig proses, der’t de Fryske mienskip nog in soart fertuten fan ha kin’. En dat is wat de VVD Fryslân betreft te mager.”

Te meager? No hat kultuer fansels noait it unique selling point fan de VVD west, mar wat de NachtRider oanbelanget, wiist sa'n tekstke op anoreksia. Of oars sein, it is nochal belachelik dat in steatefraksje sokke brike taal útsutelet. Ien sintsje mar yn it Frysk... en sels dat slagget net.

De bêste minsken by de VVD – hopet de NachtRider mar – hawwe it faaks sels net ienris yn ’e gaten – “ze weten niet wat ze doen” – mar dan moat immen dêr dochs ris wekker wurde en de grize massa ris wurkje litte en lang om let de gedachte produsearje dat op sa’n wize mei it Frysk omgean mar fan ien ding tsjûget, nammentlik fan in bretaalwei leechachtsjen fan de belangrykste taal yn dizze provinsje – en dus fan in bretaalwei leechachtsjen fan de grutste groep boargers yn dizze provinsje.

Sykje sels mar út wat de flaters krekt binne, alles foarkôgje hat de NachtRider efkes gjin nocht mear oan. Dy't de measte flaters oanwize kin en se hjirûnder by "reaksjes" op in rychje sette wol, krijt fan de NachtRider in earfolle fermelding.

LC wint trije European News Awards

2011-11-17T03:49:00.000-08:00

De Leeuwarder Courant, sjocht de NachtRider, is trije kear yn ’e prizen fallen by de European Newspaper Awards. Twa katern-foarsiden (“werk en leven” en “sport”) en de fotografy yn it sportkatern waarden bekroane. De prizen kinne takom maityd ophelle wurde yn Wenen.

Sjampanje op ’e redaksje! De NachtRider freget him oars al ôf wat oft der fan de oait romrofte Fryske Parsepriis wurden is. Neffens de wiki wie Doutzen Kroes yn 2007 de lêste winnares fanwege har sjarmante bydrage oan de Praat mar Frysk-kampanje.

In Fryske sjoernalistike priis, as dy der wie, soe dit jier grif gean nei de redaksje fan it Friesch Dagblad. Dat is in lytse, ûnôfhinklike en eigenwize krante dy’t tsjin de stream yn in oanboazjend tal abonnees sjen lit. Sels as de ekonomy krimpt, groeit it Deiblêd.

De sjuery fan de Fryske Parsepriis soe der wierskynlik net omhinne kinne en wiis de LC op in tal ferbetterpunten. Lykas de (noch altyd) ferskining op in grut, ûnhandich formaat, it lytse bytsje omtinken yn de krante foar it Frysk, it stelselmjittich negearjen fan nijs yn it wykein, it ûnderwurdearjen fan lytsskalige kulturele barrens, mear yn it algemien it ûnderwurdearjen fan regionaal nijs, it algeduerich, aloan en mar wer resinsearjen fan oargelkonsertsjes mei 20 besikers. En fansels it kosteneutraal ynskeakeljen fan eigen sjoernalisten as kollumskriuwers.

De NachtRider winsket de redaksje lok mei it winnen fan de prizen. Mar hopet ek dat der oan de Sixmastrjitte noch kriich genôch omhúsmoannet en doch ris wat mei de boppeneamde opbouwende krityk.

Friesch Dagblad groeit as koal

2011-11-15T04:16:00.000-08:00

Fan de site fan it Friesch Dagblad (oare kranten hawwe noch gjin sifers bekendmakke oer it tredde fearnsdiel fan dit jier):

“Leeuwarden - De betaalde oplage van het Friesch Dagblad is in het derde kwartaal 2011 met 8,5 procent gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2010. Het is het tweede achtereenvolgende kwartaal waarin het aantal betalende lezers groeit.

Volgens directeur/hoofdredacteur Lútsen Kooistra zijn de cijfers een bevestiging van wat velen in Fryslân ervaren: het Friesch Dagblad is de krant voor alle Friezen. De krant krijgt dagelijks signalen van tevredenheid én van verrassing van lezers. Die laatste geluiden komen vooral van mensen die de krant niet kennen of er een beeld bij hebben dat al lang niet meer klopt.

Uit reacties blijkt dat naast de kerkpagina de regio- , cultuur- en opiniepagina’s erg op prijs worden gesteld. De waardering voor deze pagina’s stijgt iets uit boven het algemene oordeel van (nieuwe) lezers: het Friesch Dagblad is een verrassend complete kwaliteitskrant, met een ‘ziel’.”

Hoe leit it der mei de Fryske kultuer hinne? Fryslân DOK

2011-11-14T05:34:00.001-08:00

Fan de site fan Omrop Fryslân:

Salang’t de wyn fan de wolken waait en gers groeit en de beam bloeit en de sinne opgiet en de wrâld bestiet. Salang sille de Friezen en harren kultuer bestean bliuwe. It is foarsein troch de Midsieuske Asega’s yn de Aldfryske wetsteksten.

Mar hoe stiet it eins mei dy Fryske kultuer? Sechtich jier ferlyn, op 16 novimber 1951, stie it Ljouwerter Saailân fol mei Friezen dy’t opkamen foar har eigen taal en identiteit. Hat dat wat opsmiten? Is de Fryske kultuer 60 jier nei Kneppelfreed de muoite fan de striid noch altyd wurdich? Is dy kultuer sa ryk, libben en ynteressant dat wy gading meitsje kinne nei de earetitel Kulturele Haadstêd 2018? Of hawwe wy it foaral oer folkoare? Komme wy wol fierder as it nostalgysk besjongen fan skûtsjes, âlde pleatsen en keatshelden? Wat binne de útdagings foar keunstners dy’t yn Fryslân wurkje wolle, mar net hingjen bliuwe wolle yn de âlde patroanen fan weemoed en de ferhearliking fan hoe’t it eartiids wie?

Fryslân DOK besiket yn in dokumintêre fan twa dielen antwurden te finen op dit soarte fragen, troch moderne Fryske keunsters tsjinoer minsken te setten dy’t de Fryske kulturele wrâld fan binnen út kenne. ‘Ald’ en ‘nij’ litte harren ljocht op dit ûnderwerp skine, prate mei elkoar en geane ek mei-inoar oan ‘e slach. Nyk de Vries, Tet Rozendal, Remon de Jong, Abe de Vries, Saskia Bak en Goffe Jensma besykje mei-inoar ta in mienskiplik ‘skotskrift’ te kommen, dat de fitaliteit fan de hjoeddeistige Fryske kultuer beskriuwt.

Sjarzjearje

2011-11-14T03:25:00.000-08:00

De NachtRider sjocht ek nei de televyzje. En hy konstatearre mei trije jongere keunstners dat der mei in taal boarte wurde moat om him libben te hâlden.

No riist de fraach of dat yn it skreaune Frysk akseptearre sil wurde. De NachtRider sol jim even út de doeken dwaan hoe’t dat der dan út sil sjen.

Stel: de NachtRider is een skriuwer fan om de tweintich jier. Ien dy’t in toppiejoppie idee foar een Frysk boek soe ha. Hy hat it net oer alearen, mar skriuwt ferleden. Mei in F. Hy wol in boek skriuwe oer alles wat jonge minsken bezig kin hâlde yn deze tiid. Hy trekt him niks oan fan wat gewenst is, mar skriuwt sa as syn friendeclub praat. Swier beinfloed troch it Nederlands en it Engels.

Mar syn idee is echt cool. It ferhaal, de plot en de komposysje klopt. Hy skriuwt en skriuwt, en dan is it klear. En hy is sa trots as ien kin wêze. Hy hat in boek skreaun! En ik nog yn it Frysk. Prachtig, net? Syn maten lêze it en skuorre har de bûsen út, dit is echt geweldig! Fantastys ferhaal. Mei in hoop fertrouwen nimt ús nije hotshot contakt op mei een útjouwer. En toen wurde it heel stil om de nije skriuwer hinne. Der wie gjin útjouwer dy’t der in bek op woe sette. De nije skriuwer wurde foar gek setten. Se laken him út, bespotten him. "Do tinkst dochs net dat wy ús oan dizze rotsoai baarne wolle?" laken se en wiisden him de doar.

"Mar it is echt een goed ferhaal, ik ha it oan al myn maten litte lêze, en se wienen laaiend," probeerde de jonge skriuwer nog.

De NachtRider tinkt dat der noch hiel wat wetter troch de Boarn moat, foardat it Frysk brûkt wurde sil as taal dêr’t mei boarte wurde mei. En dat is sa skande.

Oer it belang fan poëzij yn de maatskippij fan hjoed wurdt yn Flaanderen ál praat

2011-11-09T01:55:00.000-08:00

De NachtRider sinjalearret:

"Naar aanleiding van een opiniestuk van Koen Stassijns in De Morgen (26/10) ontstond een vurig debat over het belang van poëzie in de maatschappij van vandaag."

Op de site fan útjouwerij De Bezige Bij in nijsgjirrige diskusje fan ûnder mear Ann de Craemer, Johan de Boose, Marc Reugebrink, Bart FM Droog, Martijn Benders en Chrétien Breukers.

Frysk boek siket ferkeapers

2011-11-09T01:23:00.000-08:00

Lang om let is it dochs safier: de ferline jier oprjochte stichting Boeken fan Fryslân hat in eigen ynternetsite.

Op www.boekenfanfryslan.nl wurdt in oprop dien oan minsken of ferienings om har te melden as ferkeaper fan Fryske boeken. Wa’t in protte boeken yn eigen doarp of rûnte ferkeapet, kin in moai sintsje fertsjinje: in part fan de ferkeappriis is de winst. Ynljochtings kinne frege wurde by de Afûk.

De site sjocht der kreas út, fynt de NachtRider. Mar der is noch wol wat wurk oan ’e winkel. It kaartsje mei ferkeappunten yn Fryslân lit de adressen fan de Afûk en útjouwerij Elikser sjen, mar wat dêr it doel fan is? As it giet om plakken dêr’t Fryske boeken te keap binne, dan soene alle boekhannels dochs yntekene wurde moatte?

Ek steane op de site plaatsjes fan allerhanne Fryske boeken, fan hagelnij ta jierren lyn ferskynd. Dat wekt de yndruk as giet it hjir om in ynternetboekhannel en yn dy sin dus om in konkurrint fan de ‘gewoane’ boekhannel en fan útjouwerijen mei harren eigen ferkeapsites. Is it net folle better om allinnich de nije boeken sjen te litten: de boeken dêr’t ferkeapers of ferienings de boer mei op kinne?

De stichting Boeken fan Fryslân is in fuortsetting fan de stichting It Fryske Boek en bestiet út ferstjinstwurdigers fan de Bibliotheekservice Fryslân, Afûk, Audiofrysk, Bornmeer/Steven Sterk, Elikser, Friese Pers Boekerij, Frysk & Frij, Hispel en KFFB en hat in ûnôfhinklike foarsitter. (Wa’t dat is, stiet der net by.)

European Capital of Culture Ruhr.2010: Strategy And What Was It About?

2011-11-07T04:07:00.000-08:00

Hanss-Dietricht Schmidt, Ruhr.2010: "When 53 cities cooperate". Presentation at VIBES 2011 from VIBEonline on Vimeo.

Noord Nederlands Toneel spilet Salomé

2011-11-07T01:56:00.000-08:00

Regie: Julie van den Berghe
Data: 10 t/m 12, 17 t/m 19 november
Waar: Theater de Machinefabriek, Groningen

Salomé is het beroemde stuk van Oscar Wilde. Precies 120 jaar nadat hij Salomé voltooide, brengt het NNT, in samenwerking met Project Wildeman, het stuk in een heel eigen versie weer tot leven.

Salomé moet dansen voor haar stiefvader koning Herodes. In ruil daarvoor mag zij alles vragen wat zij wil. Zij wil het hoofd van Johannes de Doper.

Regiseusse Julie van den Berghe neemt u mee tot in het hoofd van Johannes de Doper. Ze combineert de uitzonderlijke speelstijl van de vaste NNT-acteurs met de unieke muziek van Project Wildeman en de dans van Sam Louwijck. Zo wordt Salomé een bijzondere crossover-voorstelling vol muziek en dans.

Harmoniekwartier: Liwwadders.nl hét weer wat te seuren

2011-11-07T01:33:00.000-08:00

“Tis oek noooooit goed,” suu de fader fan de NachtRider wel segge. Stelt de provinsje Fryslân 700.000 euro beskikber foar in complete make-over fan it slimste rotte plak yn de bek fan Ljouwert, is it wer net goed.

Want “naar het zich laat aanzien is dit provinciale geld met name bedoeld voor de aanpak van het Harmoniekwartier”.

En “cynici beweren, dat de provincie met deze inderhaast toegekende bijdrage de medewerking van de gemeente voor de Culturele Hoofdstad koopt”.

Yn it Harmoniekwartier steane op dit stuit in tal krotten dy’t net, of lit ús sizze, sub-optimaal brûkt wurde. Sintraal yn de nije oanpak stiet de renovaasje en werbestimming fan de Haniahof, no noch it ûnderkommen fan in pear keunstners en in wengroep, aansen de thúsbasis fan in nije MBO-oplieding fan it Friesland College. Njonken de Haniahof komt in nij poppoadium. Fiif huzen moatte noch oankocht wurde, dan kin de sloophammer mar komme.

No komt de NachtRider net út Ljouwert, mar hy kuiert wolris troch de stêd en dan hat er de eagen net yn ’e bûse. Rjocht foar de Harmonie oer (in pronkje yn 'e binnenstêd!) is it, sis mar gerêst, in aldermachtichst drôvige binde. Prachtich dus dat de provinsje Fryslân in bydrage leverje kin oan dizze (fierstente lette) opknapbeurt, én sadwaande ek nochris praktysk en symboalysk sjen litte kin wat it trajekt Ljouwert/Frysân Kulturele Haadstêd 2018 foar de stêd en de provinsje sels konkreet betsjutte kin. Fernijing, ympuls, takomst.

In bytsje minder synisme, dêr soe liwwadders.nl ek fan opknappe.

In sneintemoarn yn Hegebeintum

2011-11-07T00:04:00.000-08:00

In sneintemoarn yn Hegebeintum - Het Leeuwarder Dagboek, Dirk de Bood y.o.f. Omroep Mercurius, novimber 2011. Muzyk: Manuel de Falla, Nana (fioele: Joshua Bell). Oernommen fan www.noorderleeg.blogspot.com

Omrop Fryslân klideret mei kleurkes

2011-11-05T11:38:00.000-07:00

Omrop Fryslân hat nijs. De NachtRider seach in item op tillevyzje oer de saneamde ûnbekendheid fan Fryslân 2018.

Sjoernalistyk, tsja, hoe giet soks, wat is dat? Fan de 9000 ûnderfrege minsken yn in troch de provinsje winske draachflakmjitting hawwe 750 reagearre, en dêrfan ken 60 % de ambysje fan Fryslân 2018. Prachtich sifer, as men betinkt dat it measte oer 2018 noch nei bûten komme moat. Tinkt de NachtRider.

Mar nee, dít is sjoernalistyk. Omrop Fryslân dy't nei bûten bringt: “Friezen net bekend mei Kulturele Haadstêd”.

Pardon?

En dan ek noch mar in politika fan de meast 2018-ûnfreonlike partij yn de provinsje, de VVD, reagearje litte op de sifers.

Mei it bringen fan nijs hat soks fansels neat te krijen, wol mei it oanbringen fan bûnt en blauwe kleurkes, of oars sein, mei it draaien fan in loer.

In freon makke de NachtRider attint op sa’n selde draachflakmjitting yn Noard-Brabân. Selde risseltaten dêr: 60 persint ken de ambysje. Mar ûnder de rivieren waard gewoan sein: “Brabanders positief over 2018”.

De nijsseksje fan de Omrop hat moarn grif it ien en oar út te lizzen, tinkt de NachtRider. Miskien moat de hiele ôfdieling foar straf thús mar in LOI-kursus dwaan: hoe manipulearje ik it nijs wat tûker sadat myn snoade bedoelingen minder yn it each rinne?

Ensafh-baas Piter Boersma jout Gysbert Japikspriiswinner Van der Ploeg skop mei

2011-11-03T04:05:00.000-07:00

Op ensafh.nl barre de nuverste dingen. Dat is op himsels net ferkeard foar in literêre periodyk, as de redaksje teminsten plan en doel mei dat nuvere hat, mar dat is it him no krekt. Oft hjir mei opset sin de marzje opsocht wurdt, de NachtRider hat syn twifels. Hy tinkt dat it in slach oars leit.

Wat no wer? Ensafh.nl hat in spésjale ynternetôflevering oer Gysbert-Japikspriiswinner 2011 Durk van der Ploeg online set, it eardere sizzen fan de NachtRider yndachtich dat in ynternetredaksje fan in literêr blêd folle skerper as dat se by ensafh.nl trochstreeks dogge oan de wyn fan de aktualiteit farre moatte soe. Hûndert punten dus.

Minder moai is ien fan de twa spésjaal foar dizze spésjale ynternetôflevering skreaune langere bydragen, nammentlik dy fan de haadredakteur fan ensafh, Piter Boersma. Syn stik hjit ‘Gysbert Japicxpriis foar Durk van der Ploeg’. Wat hat Boersma te melden?

Op it foarste plak de meidieling dat er gjin ferlet hat fan mear ‘reuring’ om de priis hinne, sa’t oars al de bedoeling is fan de provinsje (al slagge dat diskear net). Boersma kin him der neat by foarstelle. No, de NachtRider wol. Boersma tinkt dat it derom giet de ferkeap fan Fryske boeken in giseltsje te jaan, mar dêr hoecht dy ‘reuring’ hielendal net foar bedoeld te wêzen. Miskien is dy reuring wol winsklik om’t it ferheegjen fan de status fan de priiswinner winsklik is – foar de Fryske literatuer sels, ek foar oare skriuwers as de priiswinner, foar it belûken fan nije gesichten by de Fryske literatuer. Mar dêr stiet Boersma net by stil.

Punt twa moat de priiswinner fan dit jier, Durk van der Ploeg, fan Boersma efkes in skop mei krije. Piter Boersma fynt it eins mar twa kear neat dat Van der Ploeg ’m wûn hat, want Van der Ploeg sjocht er as in âlderwetse ‘ferteller’ en sokken falle bûten de literêre streamings dy’t Boersma heech hat. Dus skriuwt er: “De priis is takend oan Durk van der Ploeg, net om’t er in bjusterbaarlik goed boek skreaun yat, mar om’t de ôfrûne fjouwer jier fierders ek gjin bjusterbaarlik goed boek ferskynd is (…). Sa besjoen hat Durk van der Ploeg gelok hân dat der dizze kear gjin boek útsprong."

O? Blykber hat Boersma it koart kommentaar fan de NachtRider op 11 oktober mist. Oars hie er dochs wol witten dat de Gysbert Japikspriis gjin ûnderskied makket, gjin hiërargy oanbringt, tusken in priis foar in inkeld boek of in priis foar in oeuvre. Boersma besiket dat ûnderskied der no efkes yn te fytsen, op kosten fan… fansels, Durk van der Ploeg. Dêrfandinne dat er syn masker fan skôger sûnder aginda yn ’e lêste alinea ôflizze kin: “Is it in idee om de Gysbert Japicxpriis fuortoan [?] te ornearjen foar in oeuvrepriis en foar it bêste boek yn in perioade fan fjouwer jier in nije priis yn it libben te roppen.” Sûnder fraachteken, want ja, dat fynt Piter Boersma in goed idee.

Los fan de diskusje oft soks in goed idee is of net, it skreaut oan de protters dat Boersma, haadredakteur fan it troch de provinsje riinsk subsidiearre ensafh, én mei-gearstaller fan provinsjale literêre sjuerys, sa’n ideetsje lansearret noch foar’t de priiswinner fan dit jier syn priis yn ûntfangst nommen hat, en boppedat yn bewurdingen dy’t de lêzer wol ynjouwe moatte dat Boersma hielendal net sa bliid is mei dizze priiswinner.

“Likegoed kin men jin de fraach stelle oft it takennen fan de priis oan Durk van der Ploeg terjochte is of slacht as in tange op in baarch?”

It stiet der werklik. De bewurdingen litte neat te rieden oer. Boersma hâldt it der mar op dat de takenning oan Van der Ploeg te krijen hat mei syn idee “dat der no in folslein oare literêre wyn waait, ien dêr’t ek it tradisjonele(re) fertelwurk wer mear wurdearring yn krijt”. Mismoedich konstatearret er: “By it takennen fan de Gysbert Japicxpriis oan Durk van der Ploeg past dit sizzen: tiden hawwe tiden.”

De NachtRider begrypt net dat Boersma syn mei-redaksjeleden soks allegear mar passeare litte. Hoe effektyf tsjinne Skriuwersboun-foarsitter Koos Tiemersma it ensafh-kefferke Cornelis van der Wal okkeries fan replyk, doe’t de lêste him ôffrege wêrom’t It Skriuwersboun sa “stil” wie oer de priisperikelen fan dit jier. Tiemersma:

“Wy hawwe yndied neat fan ús hearre litten oer de prizen. It Skriuwersboun hat lykwols net stilsitten en in brief oer dit ûnderwerp opsteld. Dat wy dy brief noch net ferstjoerd hawwe en ek fierder swijden hat te krijen mei ús stânpunt dat in priisútrikking in feest heart te wêzen en alhiel foar Durk van der Ploeg. Wy fine it wol sa netsjes sokke saken nei de útrikking oan te kaarten.”

By dy “sokke saken” komt no dus dizze kwesty ék noch. Piter Boersma wol de regleminten fan de Gysbert feroarje, om’t it him net sinniget dat Durk van der Ploeg de priis kriget. En hy lit dat mar alfêst witte noch foar’t de laureaat it petret fan de Grutte Foargonger útpakt en oan de muorre ophongen hat. Net bêst.

Ljouwert/Fryslân 2018: Wat hat San Sebastian dat Ljouwert net hawwe soe?

2011-10-29T02:39:00.000-07:00

Under it kopke “’Culturele hoofdstad’ is klap voor de cultuur” skriuwt LC-redacteur Asing Walthaus hjoed oer it “speeltje van de provincie”, hy bedoelt, Fryslân Kulturele Haadstêd 2018.

“Ondanks alle jubel-pr is onduidelijk wat een Culturele Hoofdstad is en wat het kost.” (Dat betsjut: Walthaus wit net safolle.) “Wat het oplevert is al helemaal niet in te zien.” (Dat betsjut: Walthaus hat gjin ynsjoch.)

Hy wol al de provinsje troch mei in dead hynder oan in tou. Keunstprojekt om de ein fan 2018 te symbolisearjen.

It is begryplik, tinkt de NachtRider, dat 13 LC-redakteuren der okkeries efkes út moasten. It snoepreiske gie nei Londen. Fotootsjes binne te finen op it weblog fan Walthaus. It wie in gesellich útstapke. Mar wêrom Londen?

Wêrom net San Sebastian, in stêd mei 180.000 ynwenners yn it noarden fan Spanje, om presys te wêzen: oan de Atlantyske kust, yn it Baskyske part fan Spanje?

San Sebastian is útferkeazen ta Europeeske Kulturele Haadstêd 2016 mei it programma ‘Waves of Energy / Culture to Overcome Violence’. Nee, dat hat de NachtRider net út de LC fernaam, mar út oare media.

It program, de doelstellingen, de finânsiering – it is allegear helder dellein yn in krantsje dat lêstlyn yn in oplaach fan 300.000 eksimplaren printe waard. Op it buro fan Fryslân 2018 lizze noch wol in pear.

Mar wat no as de LC gjin reiske foar in pear redakteuren nei San Sebastian mear betelje kin, om’t se al nei Londen west hawwe? Of as de redakteuren gjin tiid hawwe om sa lang fan hûs, want dat se it fierstente drok hawwe mei it lûken oan it deade hynder dat LC hjit?

Dan kin miskien ien fan harren wol efkes de dyk oerstekke nei Fryslân 2018 en freegje oft er asjebleaft sa’n krantsje hawwe mei, tinkt de NachtRider. Miskien wol Asing Walthaus de houtsjetoutsjejas en de stoute slangelearen skuon oanlûke?

Yn dat gefal rinne wy de kâns dat immen op de redaksje him ôffreget wêrom't San Sebastian no krekt útferkeazen waard boppe oare kandidaten.

As de redakteuren dan ék noch harren nije ynsjoggen dellizze kinne yn ien of mear besteklike stikjes yn ’e krante, dan is it ek net mear noadich, foar dyselde redakteuren, om harren snobisme, ûnwittendheid en synisme te etalearjen yn flutterige en leukerige kollumkes en kommentaarkes dy’t mar fan ien ding tsjûgje, nammentlik fan ynkankere desynteresse yn de eigen regio.

Wie tekene: jo NachtRider.

Wol Wim Vervoort ophâlde om Bokke en Minke nei te praten?

2011-10-26T13:26:00.000-07:00

Al in moanne is it stil om de plannen fan Fryslân 2018 hinne – yn de Leeuwarder Courant dan. It lêste berjocht – neffens it digitaal argyf fan de LC (de NachtRider hat gjin abonnemint) – is in kollumke op 23 septimber fan redakteur Wim Vervoort fan de kultuerredaksje fan de LC.

Dy begûn syn stikje sa: “Het is al maanden stil rond de plannen om Fryslân in 2018 tot Europese culturele hoofdstad te promoveren.”

Mei oare wurden, Vervoort beskreau syn eigen swijen.

No hat de NachtRider, lit er it mar dalik sizze, net sa’n hege pet op fan de Ljouwerter kultuerredaksje. Bulten minsken, jawis, mar elke wike slagget it wér om it ferkeard te dwaan. De NachtRider kin eins allinnich it wurk fan de redakteuren F.D. en S.d.V. wurdearje, want dy stikken binne meastentiids noflik om te lêzen – om’t se yn ús eigen taal skreaun binne.

De rest fan de redaksje wurket wol yn Ljouwert, mar soe it leafst wat oars dwaan, foar in oare krante, yn in oare provinsje - it bêste wie fansels Amsterdam - dêr’t se net soks achterliks as in eigen taal hawwe en dêr’t se al hielendal net sokke nuvere fiten úthelje as kulturele barrens yn sa’n ûnbegryplik taaltsje te organisearjen.

Ien fan dy minsken is grif Wim Vervoort. No’t de krante ferline jier it belied ynfierd hat dat suver elke redakteur in eigen kollum of eat dat der op liket folskriuwe mei, en blykber de minsken dy’t werklik wat te fertellen hawwe op harren fakgebiet net mear betelje kin, of, en dat kin ek, leaver wat mear kontrôle útoefenet op wat der sa al yn de kollumromtes skreaun wurdt – no dus, hat ek Wim Vervoort sa’n hoekje.

Wim Vervoort (ek noch sjéf fan de kultuerredaksje) fynt it wol prima, dy stilte om Fryslân 2018 hinne. Wêrom? Nou, sjesa, Ljouwert moat it úthingboerd wurde en Vervoort tinkt, “wat moet je met Leeuwarden als uithangbord?” Ommers, Harmonie-direkteur Arthur Oostvogel fynt dat er mear jild krije moat fan de gemeente en dat krijt er net, dus fynt freon Vervoort dat Ljouwert himsels mar it bêste opheffe kin.

“Laten we alstublieft ophouden met deze flauwe kul”, skreau de kultuerfilosoof fan de redaksje. “Je zou je doodschamen met Leeuwarden als modderschuit.”

De NachtRider skammet him ek dea. Fjouwerrisom: foar de LC, foar de kultuerredaksje fan de LC, foar de sjef fan de kultuerredaksje fan de LC en foar sokke kollums yn de LC.

Want as Vervoort, of de LC, of de kultuerredaksje, fynt dat it noait trochgean moat mei dy kulturele haadstêd, dan moat er dat opskriuwe. Of as Vervoort fynt dat Ljouwert der neat mei te krijen hawwe moat, dan moat er dát opskriuwe. Of as Vervoort skriuwe wol mei ien hân op it toetseboerd en de oare yn de kont fan Oostvogel, dan moat er ûntslach nimme. Wat er nét dwaan moat, is syn roptoeter yn de populistyske stân sette en Bokke en Minke yn de strjitte neiprate.

Jawis, it is dreech te begripen, soks snapt sels de NachtRider, dat Ljouwert Parnas ticht hawwe wol en de Harmonie miskien wol te min stipe jout, en tagelyk miskien wol meidwaan wol oan 2018 – mar wa moat dat útlizze? Fryslân 2018? Of de gemeentebestjoerders fan Ljouwert?

En it kin allegear wol dreech te begripen wêze, mar wat hat soks te krijen mei it projekt Fryslân 2018, de ambysjes dêrfan, de kânsen dy’t skipe wurde kinne, de mooglike útstrieling fan sa’n barren, de needsaak derfan foar dizze ferpiterjende provinsje? Presys: neat.

*

Lêste nijs: sjoch LC, 26 oktober: 'Leeuwarden moet de kar trekken'.

Hiel Gallië? Nee...

2011-10-24T07:29:00.000-07:00

De NachtRider hearde op de Omrop:

“De Doarpsbelangen fan Winaam en Peins binne út it oerlis oer de gefolgen fan de sâltwinning yn Noardwest-Fryslân stapt. Yn de kommisje sitte ûnder oare de provinsje, ferskate doarpsbelangen en natuer- en miljeu-organisaasjes om te besjen wat de skea is en hoe't dy fergoede wurde moat.

Neffens de beide Doarpsbelangen komme de doarpen as lêste oan bar by it takennen fan skeafergoeding. Boppedat krijt Frisia dochs wer in fergunning om by Tsjummearum sâlt te winnen. De Doarpsbelangen fan Winaam en Peins fiele har net serieus naam. It hat neffens har dêrom gjin doel om yn it oerlis sitten te bliuwen.”

Fansels hawwe de doarpsbelangen fan Winaam en Peins grut gelyk. Noardwest-Fryslân is sa njonkelytsen it ôffierputsje fan Noard-Nederlân: jiskefabryk, sâltwinning, gaswinning, boaiemdelgong, grutskalige kassebou, kymfersmoarging troch oeral plukjes wynmûnen - de ein is derfan wei.

Kin it noch slimmer? Jawis, tinkt de NachtRider, it kin noch slimmer. As Harns aansen beslút om de yndustryhaven nóch mar werris binnendyks út te wreidzjen. Dêr is it wachtsjen op…

Fryske taal yn 'e knipe, tiid foar in Occupy Tweebaksmarkt?

2011-10-23T23:42:00.000-07:00

Fan de site ItNijs.nl pikt de NachtRider in alarmearjend berjocht op, dat er earst oer de holle sjoen hat:

“De Nederlânske oerheid komt syn ûnthjitten lang net nei as it giet om it stypjen fan de Fryske taal. Der is in kleau tusken wat de oerheid neffens wetten en ferdraggen dwaan moatte soe en wat der yn werklikheid bart.

Dat skriuwt Richt Sterk yn it nijste nûmer fan it Europäisches Journal für Minderheitenfragen.

Frou Sterk is âld-skriuwer fan it Konsultatyf Orgaan Frysk, it offisjele advyskolleezje fan de Nederlânske oerheid as it giet om de Fryske taal en kultuer. Op it stuit wurket hja foar Mercator Education, it Europeeske ûndersykssintrum foar minderheidstalen yn Ljouwert. Yn it artikel ‘Between Paper and Practice’ docht se út de doeken wat de Nederlânske oerheid allegear dwaan moatte soe, mar net docht.”

Spitigernôch, tinkt de NachtRider, hat ItNijs.nl it hiele stik fan Richt Sterk (noch) net (oerset) pleatst op syn side; no wurdt fan belangstellenden ferwachte dat se 35,- euro betelje foar it delladen derfan.

De NachtRider tinkt dat it miskien wol tiid is foar in Occupy Tweebaksmarkt? In pear reaksjes op it berjocht fan ItNijs.nl:

“Fryslân oerein! Allegearre op nei De Haach. Dit kin gjin sprekken lije. Lit se mar witte dat it ús tinken is.” (Triarii)

“Ik fyn dat de provinsje hjir mear mei dwaan moat! Dát is ús fertsjintwurdiging, net dat guod wat yn De Haach sit! Dêr protestearje liket my gjin goed plan, yn Ljouwert foar it provinsjehûs. Provinsje, jim moatte mear dwaan om it Frysk te beskermjen, want Hollân docht it net!” ( mbc84)

“Elts hat de frijheid om in eigen politike partij te begjinnen. Ik sjoch dat der ferskate minsken binne dy’t tinke dat dêr ferlet fan is.” (Erwin 2.0)

Respect Existence or Expect Resistance

2011-10-23T15:36:00.000-07:00

Occupy London, foto: Fede Coll Garcia, thanx: Kirsten Zwijnenburg

Datearre webstee It Fryske Boek

2011-10-20T08:20:00.000-07:00

De NachtRider mei graach surfe. Net mei sa’n planke op it kâlde wetter, mar lekker binnendoar achter it toetseboerd.

Sa bedarre er op de side fan It Fryske Boek. En de NachtRider seach dêr de link nei de sutelaksje. Wêrom stiet dy link noch altyd op de side fan It Fryske Boek? Is it om in nostalgyske reden? Is it twa jier nei dato noch fan belang dat Oerterp suteldoarp fan it jier wie? Sitte wy noch te wachtsjen op it boek fan de wike? Of op it tematydskrift No út 2009?

Ynternetsiden binne der yn grut ferskaat, mar sa’n side wat up to date te hâlden skynt dreech te wêzen. Om it ferskaat oan aktiviteiten oangeande de Moanne fan it Fryske Boek 2011 te witten te kommen, moast de NachtRider op it logo fan 2010 klikke of nei in oare site ta. Dat komt net sa profesjoneel oer en it liket him net in grutte operaasje om ditsoarte lytse dinkjes oan te passen.

Dat oangeande noch in tip: by it kopke aktueel graach mei aktueel begjinne, en net mei de berjochten fan trije fearnsjier lyn. Dat docht der net mear safolle ta.

Dit stikje fûn de NachtRider ûnder it kopke wolkom: It (?) side is trochgeand yn opbou. Alle dagen wurdt der oan wurke. Wêr't dat needsaaklik is meitsje wy mei trochferwizings noch gebrûk fan it âlde webstee.

De NachtRider hie dochs echt de yndruk dat er op in datearre webstee oan it surfen wie. Blykt dat der nóch in âldere is. Dêr hat er mar net op sjoen...

Freed en sneon: NachtReis op it Bilt

2011-10-20T07:55:00.000-07:00

No sneon: Dichters yn de Aldehou

2011-10-18T00:43:00.000-07:00

De NachtRider sinjalearret:

Tijdens de Dag van de Leeuwarder Geschiedenis op 22 oktober aanstaande zal er een poëzieavond worden gehouden in de Oldehove. Bekende Friese dichters zullen er voordragen, maar ook enkele minder bekende poëten zullen het unieke podium boven in de Oldehove betreden. Zeker is dat allen naast hun ‘gewone’ eigen werk minstens één gedicht over de Oldehove voordragen.

Arjan Hut (ex-stadsdichter van Leeuwarden) is een Fries schrijver/dichter, die vooral in het Fries schrijft, maar soms in het Nederlands. Zijn bekendste gedichten zijn ‘Under de Toer’ en het lange voordrachtsvers 'Fjoertoer de Aldehou’. Yva Hokwerda woont en werkt dicht bij de Oldehove. Zij zal Friestalige poëzie voorlezen uit haar bundel Dûbeld fjouwerjen. Cornelis van der Wal publisearre sân dichtbondels en ien novelle. Yn 1993 krige er de Fedde Schurerpriis foar it beste debút. Van der Wal sil foarlêze út syn nijste bondel Kristus Pavlov.

De 17-jarige Tessa van Breeden noemt zich dichteres zonder pen. Ondanks haar hoogtevrees zal zij haar Oldehove-gedicht voordragen hoog in deze scheve toren. Veelzijdig schilder Reinier Knol is er aan de voet van opgegroeid, wat hem inspireerde tot het maken van vele schilderijen, maar ook tot het schrijven van verhalen. De 87-jarige Haaye Greydanus dicht in ‘ut Leewadders’ en deed mee aan gedichtenwedstrijd georganiseerd door de Leeuwarder Courant met als thema de Oldehove en zal o.a. zijn inzending voordragen. Singer/songwriter Erwin Hendriks maakt graag gebruik van onvolkomenheden van de Nederlandse taal. Hij zal voordragen uit zijn bundel Twiedeliedjes. Troubadour Jankobus Seunnenga tenslotte, die poëzie van bekende Nederlandse dichters op muziek heeft gezet, zal zijn Oldehovelied ten gehore brengen.

De avond wordt ingeleid door Geart de Vries van het Historisch Centrum Leeuwarden. Presentatie is in handen van Melvin van Eldik.

Aanvang: 20.00 uur
Entree: 2,50 euro

Tessa van Breeden yn Drachten, de Lawei:

Bullshit!

2011-10-17T13:07:00.000-07:00

'What You See Might Not Be Real', Chen Wenling; foto: Luke Yandell

Boekemerk Drachten: minne ferkeap eigen skuld, dikke bult

2011-10-17T10:51:00.000-07:00

De NachtRider wie ôfrûne sneon yn Drachten. Dêr wie sa as elts jier de ferneamde boekemerk as (hast) ôfsluting fan de Moanne fan it Fryske boek.

Oan it waar lei it net. Ek net oan de rigen minsken dy’t by it Franse Pleintje del skarrelen. Nee, de NachtRider fernuvere him oer de apatyske hâlding fan de ferkeapers.

De winner fan de Gysbert hie gjin brek oan belangstelling, mar foar it oare wie it in deade boel. As in steltsje sâltsekken mei de hannen by it poatlead stie it skriuwersgilde te wachtsjen oant der immen sa goed wie in boek beet te krijen. En dan noch gjin aksje. Mei de kollega’s stean te jeuzeljen oer hoe min it wol net gie mei de ferkeap. Eigen skuld, dikke bult, neffens de NachtRider.

De NachtRider seach ek hoe’t it wol moat. Speerstra hie sa as gewoanlik de bek wer yn beide hannen, en hat him in ûngelok sinjearre. In pear jonge skriuwers besochten de minsken sa gek te krijen om harren boek yn ien keap oan te skaffen. En dat slagge in kear as wat ek noch.

Fryske skriuwers wolle net ferkeapje. Dy wolle eamelje oer minne sifers. Mei de rêch nei de klanten stean te lekskoaien. Fiele se harren te goed foar it nederige wurk fan boeken ferkeapje?

De NachtRider seit yn dat gefal: bliuw dan thús, en fier net sa’n wanfertoaning op as ôfrûne sneon. En ha foaral gjin miening oer minne sifers, want sels dogge jim der gjin bliksem oan.

Anargisme yn Snits

2011-10-17T06:58:00.000-07:00

Cornelis van der Wal is wer aardich op dreef de lêste tiid. Foarlopich hichtepunt is syn beskuldiging oan it adres fan Koos Tiemersma oangeande in reaksje op in flau filmke oer Teake Oppewal, dat pleatst wie op ItNijs. De foarsitter fan It Skriuwersboun soe sensuer tapast hawwe. Blykber is it de Snitser dichter ûntgien dat Koos Tiemersma gjin inkelde relaasje hat mei ItNijs, hy makke allinnich in opmerking oer it sûnder sjoernalistike achtergrûn pleatsen fan in filmke dat makke is út rankune nei in oar ta.

By einsluten hat de redaksje fan ItNijs it bewuste filmke ferwidere, net Koos Tiemersma. In lytse nuânse, tinkt de NachtRider, en reden genôch foar Cornelis om mar wer ris in bommelding te dwaan, ditkear by de betinking op it Reaklif.

De fraach dy’t de foarsitter fan It Skriuwersboun stelde soe oars likegoed oan de redaksje fan ensafh steld wurde kinne, sa tinkt de NachtRider. Is it sa dat dit literêre blêd in poadium wurden is foar persoanlike fetes? Net dat de NachtRider antwurd ferwachtet, de redaksje hat al klauwen om alle twa wiken it bledsje te foarsjen fan ynhâldlik nijsgjirrige kontent. Miskien is dat de reden om it suterige oanbod oan te lingjen mei rankuneuze stikjes nei oaren ta?

Underwilens past Van der Wal sels al wakker sensuer ta troch op syn blog net elke reaksje te pleatsen. De pot verwijt de ketel…

Gelokkich hat ús ferneamde dichter in útwei fûn. Hy hat himsels promovearre ta anargist. No ha je echte anargisten en sponsore anargisten. Dit is ien út de kategory dy’t braaf subsydzje oanfreget by it Fonds van de Letteren, om mar ris wat te neamen.

Tsja, ek it anargisme is net mear wat it wie.

Ensafh.nl: it fertutearzjend hobbyhoekje fan de Fryske literatuer

2011-10-15T03:18:00.000-07:00

Sûnt juster stiet der wer in nije ôflevering online fan it subsidiearre hobbyhoekje fan Piter Boersma, Anne Feddema en Knilles, ensafh dus, in digitaal boartersplak foar in triumviraat dat op papier stipe wurdt troch noch in stik as tsien redaksjeleden, fan wa’t de lêzer spitigernôch hast noait wat fernimt. De NachtRider beoarderet fansels ek in hobbyhoekje, mar it ferskil is dat er soks sûnder mienskipsjild docht en der binne gjin offysjele kommisjes dy’t him syn riidbewiis ôfnimme kinne.

Ensafh, wit de NachtRider, is in fúzjeblêd fan it papieren Hjir en it digitale Farsk en is út ein set yn 2008, nei’t de nije haadredakteur Boersma (eks-Hjir) deryn slagge wie om ek de lêste Farsk-redaksjeleden bûtenboard te hâlden. Dêrfandinne, mooglik, dat ensafh – dat in papieren en in digitale ferskining hat – op ynternet sa’n nikserige útstrieling hat cq. elke kear der wer mei flagge en wimpel yn slagget om de yndruk te meitsjen dat it likegoed net bestean kinne soe.

Wat treft de NachtRider diskear wer oan fan it hobbytriootsje? In gedicht, fansels, fan Piter Boersma, dy’t al in jier lang de ensafh-lêzer traktearret op poëzij fan dit kaliber:

by it lêzen fan in kranteberjocht

juster al hjoed net alles is manipulaasje
wy binne fûl op dat útstel tsjin mar stimme foar
út eigen belang jouwe wy harren dy traktaasje
wat wy sa graach wolle sizze sy moarn ja op yn koar

Neatsizzende kwatrinen, wierskynlik bedoeld as engaazjemint, yn sokke kromme formulearrings dat se der oer hûlahûpje. It iennichste positive dat derfan te sizzen falt, is dat se rymje.

Efkes fierderop komme we Boersma wer tsjin, no as de kollumskriuwer ‘Skermer’. Skermer hat altyd in doaske zen yn ’e bûse, dat er der graach efkes úthellet om ús der oan rûke te litten. Sa is er diskear by steat en droegje yn 100 wurden Nietzsche efkes ôf oangeande syn fizy op de relaasje tusken wrâld en minske, yn in filosofytsje dat útrint op in echte libbenswiisheid:

Op it nivo fan it sjen kin de mins gelokkich wêze. Hy hoecht ommers mar ien ding te dwaan: ûnbefangen nei syn soartgenoaten en de dingen te sjen. De dingen sjogge út harsels al, de oar komt der dan miskien ek ta om nei him te sjen. Yn it nei inoar sjen leit de ienheid fan minske en wrâld besletten.

Dus. As wy dan noch in stikje fierderop kennis nommen hawwe fan in Fryske oersetting fan in Sineesk rymke, ek fan de hân fan Boersma, is it miskien tiid om ris te sjen nei hokker soartgenoaten Boersma sels sa graach sjen mei (en dat ôflevering nei ôflevering mar wer en mar wer): Feddema en Van der Wal.

Diskear gjin gedichten fan Feddema – dy hearre oars ta it standertrippertwaar fan ensafh.nl, mar miskien wiene se no efkes op – mar in stikje proaza. Dêr sil de NachtRider net folle fan sizze, want it is deagewoan te koart om der wat fan te sizzen. Dêrnei komt Feddema noch leafst twa kear werom, de earste kear as ynterviewslachtoffer fan Hedwig Terpstra en de twadde kear as helte fan it romrofte kabaretduo (tegearre mei, jawis, Van der Wal) Von Däniken. Grappige filmkes meitsje de twa, diskear litte se in ‘beppe Oppewal’ it moaie liet ‘Fryslân stjonkt’ sjonge. Yn opdracht fan ensafh makke, sa’t wy begripe moatte.

Wilens wie de NachtRider earderneamde Van der Wal al tsjinkommen as auteur fan it feuilleton ‘Brún bloed’, in grappich bedoelde searje oer in Fryske feedokter yn oarlochstiid, dêr’t wy sûnder al tefolle speurderij de dichter Rintsje Sybesma yn werkenne. It belooft in hiel eposke te wurden. Van der Wal krûpt ûnder de Frysk-faksistyske hûd fan Sybesma en soks giet him goed ôf, men kin sjen dat Van der Wal fertroud is mei it tinken fan Sybesma, mar ek dit proazahoekje wol net earlik boppe it hobbynivo út.

Tsja, it is allegear net bjusterbaarlik prachtich en nij en ferrassend en boppedat is it allegear nochal ynteelt-eftich. Hoe is it mooglik dat ensafh.nl út de 100+ skriuwers dy’t de Fryske literatuer telt, hieltyd mar deselde trije, fjouwer minsken oan it wurd lit? Hoe is it mooglik dat ensafh mear as 10 redakteuren telt, dêr’t twatredde fan ûnsichtber op ynternet is? Hoe is it mooglik dat teksten dy’t normaliter net troch de ynkwisysje fan in gewoane skoalkranteredaksje hinne komme soene, elke kear mar wer op ensahf.nl te finen binne?

Ien fan de sterke punten fan in ynternetblêd is de mooglikheid om op de aktualiteit te reagearjen. Ek dizze ôflevering fan ensafh is de redaksje der wer yn slagge om de aktualiteit út it blêd te hâlden. Fierstente drok mei Boeddha en beppe Oppewal, is it de redaksje slagge om gjin wurd op papier te krijen oer de Gysbert Japikspriis foar Durk van der Ploeg of oer it kletsen fan de sjuery foar’t de namme fan de winner mar bekend wie.

Ek gjin wurd oer de ramp op it provinsjehûs wat de literêre prizen fan dit jier oanbelanget. De redaksje hat in race-auto yn hannen krigen, mar riidt dermei, yndie, as in âlde beppe yn in Twingo. In mislearre besykjen om al wat mear oan de aktualiteit te dwaan, wie in pear moanne lyn it ynstellen fan in foarum – dat is lykwols like dea as de ynternetferskining fan ensafh sels, en dat is ek gjin wûnder, want der is net ien by de redaksje dy’t mei belied besiket om der wat libben yn te krijen.

De NachtRider hat hjoed presys fiif minuten bestege oan it lêzen fan de nije ôflevering fan ensafh.nl. It wie net noadich en set dêr de auto foar oan kant, want dreech lêswurk dêr’t de kop by moat, kaam er net tsjin. Ensafh.nl is in weesbern dat oan syn lot oerlitten wurdt. Spitich, op it foarste plak, mar ek in sûnde, op it twadde plak. It wurdt tiid dat provinsje en Letterenfonds har beriede op it subsydzjejild dat yn dizze digitale wanprestaasje sitten giet.

Yn literêre sjuerys Obe, Fedde en Gysbert sitte gjin autoriteiten mear

2011-10-15T00:44:00.000-07:00

De tiid dat sjueryleden fan literêre prizen op in beskate ôfstân fan it literêre fjild stean moasten, of alteast troch harren wurk en steat fan tsjinst foar “autoriteit” fersliten wurde koene, dy tiid is tinkt de NachtRider foarby.

Gjin heechleararen of literatuerwittenskippers mear yn sjuerys, gjin senioare skriuwers of dichters, gjin minsken mear dy’t literatuer lêze foar harren berop, mar gewoan lju lykas jo en Sijke-bep en Gurbe-om en de NachtRider wurde tsjintwurdich foar sjuerys frege.

Foar de Obe Postmapriis, dy’t útrikt wurdt foar oersettings yn alle sjenres, út in frjemde taal yn it Frysk of oarsom: Marijke de Boer, Hein Jaap Hilarides en André Looijenga.

Foar de Fedde Schurerpriis, dy’t útrikt wurdt foar debutanten yn alle sjenres yn it Frysk: Tsead Bruinja, Hille Faber en Mette Meine Piebenga.

Foar de Gysbert Japikspriis, dy’t útrikt wurdt foar in oeuvre of in inkeld wurk: Ate Grypstra, Willem Verf, Sietske de Jong.

De NachtRider wol hielendal net úthâlde dat dizze minsken net kundich binne op it mêd fan de literatuer, mar al dat it foar it meastepart om skriuwers giet dy’t wurk fan harren gelikensen beoardielje moatte (Hilarides, Bruinja, Grypstra, Verf, De Jong) of om “outsiders” dêr’t net dalik fan dúdlik is wat harren kwaliteiten no krekt binne as it oer literatuer giet (De Boer, Looijenga, Faber, Piebenga).

De sjueryleden fan de Obe Postmapriis en de Fedde Schurerpriis binne oansocht troch Piter Boersma fan de Fryske Akademy; de sjueryleden fan de Gysbert Japikspriis troch Boersma en Teake Oppewal fan Tresoar. Foar safier’t hjir praat wêze kin fan in belied, soe it nijsgjirrich wêze om dêr wat oer te fernimmen fan beide sjuerygearstallers.

Fryske literatuer werom oan de Akademy?

2011-10-13T14:15:00.000-07:00

De NachtRider lêst it berjocht yn de Leeuwarder Courant dat nije besunigings op ’e Fryske Akademy grutte gefolgen ha sille foar de wittenskip. Dat seit alteast direkteur Reinier Salverda.

De Akademy moat fan de provinsje en it ryk twa ton ynleverje, boppe-op de twa ton fan twa jier lyn. Salverda set sawat de folsleine ûnttakeling fan de FA yn it foarútsjoch, as dizze besuniging, dêr’t op 26 oktober yn de Steaten oer praat wurde sil, trochgiet.

Mar no is it nuvere, Salverda seit ek dat de besuniging mei op kosten fan de literatuerstúdzje oan de FA gean sil. Dat is grappich, want de FA, op dit punt op spande foet steande mei fisitaasjekommisjes fan de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, docht hielendal neat mear oan literatuerstúdzje sûnt it fertrek fan Goffe Jensma nei Grins.

Giet it hjir dus om in grapke foar insiders? Of kundiget Salverda yn feite oan dat der meikoarten wer in literatuerwittenskipper oannommen wurde sil op de Akademy, mar dat soks no mooglik spitigernôch net trochgean kinne soe as de Steaten mei te min jild oer de brêge komme?

Politike tip fan de NachtRider. De behanneling yn de Steaten fan 26 oktober is in prachtich momint om wat werom te easkjen foar de provinsjale stipe dy’t de FA taskikt wurdt. Wer in stúdzjeprogramma ynstelle dêr’t it ûndersyk nei it skreaune Frysk yn sintraal stiet. It ekstra jild dat soks kostet kin nei alle gedachten wol opfongen wurde troch op it managemint te koartsjen.

Ungelokkige formulearring

2011-10-11T15:23:00.000-07:00

‘Gjin boek mei kop en skouders der boppe-út’, seit in tuskenkopke yn’e bekendmakking troch de provinsje fan it feit dat Durk van der Ploeg de Gysbert Japikspriis 2011 krigen hat foar syn hiele oeuvre. De provinsje lit witte:

“De Gysbert Japicxpriis wurdt ienris yn ’e twa jier takend, foar in publikaasje, likegoed as foar it folsleine wurk fan in skriuwer. De iene kear wurdt proaza bekroand, de oare kear poëzij. De kommisje dy’t it kolleezje advys oer de priis útbrocht hat, wie fan betinken dat de kwaliteit fan de meast resint ferskynde boeken, dichtbondels en oare literêre sjenres heech wie, mar koe gjin boek oanwize dat der mei kop en skouders boppe-út stuts. De advyskommisje kaam dêrnei mei ienriedigens fan stimmen ta de konklúzje dat diskear mar ien skriuwer yn ’e beneaming kaam foar de Gysbert Japicxpriis as oeuvrepriis: Durk van der Ploeg.”

As de NachtRider sa’n stikje lêst, bekrûpt him dochs wat in krigelich gefoel. Dat hat mei Van der Ploeg as winner neat te krijen, mar mei de hiërargy dy’t út it tekstke sprekt: der wie gjin boek te finen dat mei kop en skouders oeral boppe-út stuts, dus waard it in oeuvrepriis.

Neffens de NachtRider wurdt hjir troch de provinsje in ynterpretaasje jûn fan de Gysbert Japikspriis dy’t derby troch is en dy't gjin plak krije moatte soe yn in sjueryrapport. De foarkar giet net út nei in inkeld wurk en in oeuvre komt pas op it twadde plak, sa't de suggestje is. Mar de sjuery fan de priis is fansels folslein frij yn it meitsjen fan in kar tusken wurk of oeuvre en hat gjin boadskip oan in ‘earst dat, sa net, dan dit’.

De NachtRider nimt net oan dat de ûngelokkige formulearring de werklike tinkwize fan de provinsje of de sjuery wjerjout, noch dat hjir in begjin fan jurisprudinsje oer it earemetaal ûntstiet. It wurk – boek of oeuvre – fan in Gysbert Japikspriiswinner wurdt ommers bekroane fanwege syn, neffens de sjuery, yntrinsike wearde, syn betsjutting - it wurdt net bekroane fanwege it ûntbrekken fan trêften by de konkurrinsje. In oeuvrepriis mei net sjoen wurde as in lytsere Gysbert.

Gysbert Japikspriiswinner 2011: Durk van der Ploeg

2011-10-11T07:37:00.000-07:00

De NachtRider winsket Durk van der Ploeg lok mei de Gysbert Japikspriis 2011!

In Gysbert-publykspriis, tssssk, folle gekker moat it net wurde

2011-10-11T04:16:00.000-07:00

Noch foar’t bekend wurdt dat Durk van der Ploeg dit jier de Gysbert takend kriget, is de sjuery fan de Gysbert Japikspriis al drok oan it swartepytsjen cq. eigenhantsjewaskjen oer de mislearre ambysje fan de provinsje om mear “reuring” om de priis hinne te feroarsaakjen.

“Wy hawwe as sjuery oanjûn dat wy ree wienen om in shortlist op te stellen, mar noch Tresoar noch de provinsje binne dêr op yn gien,” sei Ate Grypstra tsjin Eeltsje Hettinga, dy’t ferfolgens in stik skreau dat juster troch de ynternetsite fan de Moanne oernaam waard.

En: “De provinsje hat der tefolle in rem op set, omdat se earst har eigen literatuerbelied ynfolje en folgje woe. Uteinlik is der neat gebeurd. Gjin reuring, gjin ruchtberheid. Dat hat my fernuvere. It idee om de Gysbert mear status te jaan, is mislearre, de priis sels is ûnderstek dien.”

Grypstra spekulearret wat oer de oarsaken. Begjin maart hat Teake Oppewal, literatuerbefoarderer by Tresoar, de sjuery frege oft se ideeën hiene oer dy “reuring”. Nee, dat wie net de taak fan de sjuery: “Wy hawwe doe witte litten dat soks net ús taak is. Tresoar hat doe noch by de Provinsje oan west, mar is neffens my weromfluite.”

Dus Tresoar is weromfluite troch de provinsje. Dúdllik. Mar dan komt ek noch sjueryfoarsitter Willem Verf oan it wurd, dy’t “bepaalde eleminten binnen de Bûterhoeke” [it adres fan Tresoar] de skuld jout: “Yn ferbân mei it wat dûbele karakter fan de priis – soms giet it om in priis foar in oeuvre, soms foar ien ôfsûnderlik boek – hawwe wy it útstel dien ta it oanleverjen fan in shortlist en it ynstellen fan in publykspriis. Dat is net troch elkenien, sis bepaalde eleminten binnen de Bûterhoeke, likegoed oppakt.”

De NachtRider begrypt der no neat mear fan. Punt ien, rekkenet de sjuery fan de Gysbert it no al of net ta syn taak om mei te tinken oer reuring om de Gysbert hinne, of is de sjuery op dat stik fan saken net ienriedich? Punt twa, tinkt de sjuery - dy't blykber sels net goed wit wat syn taak is - dat it de taak is fan Tresoar om samar efkes, op de lêste fiif minuten, in Gysbert-publykspriis yn te stellen? As de Bûterhoeke dat lêste bewust opkeard hat, dan hulde. In Gysbert-publykspriis, tssssk, folle gekker moat it net wurde. Fynt de NachtRider.

Neffens de NachtRider wit de sjuery hiel goed dat soks net de taak is fan Tresoar, mar fan de ynstânsje dy’t de regleminten fan de priis opstelt, de priis útrikt en de priis betellet, nammentlik de provinsje Fryslân. Deselde ynstânsje dy't dit jier fergetten is dat der ek noch in Obe en in Fedde besteane.

Bliuwt oer de fraach wêrom’t de sjuery it ta syn taak rekkenet om noch foar’t de namme fan de priiswinner bekendmakke is, en noch foar’t de priis útrikt is, yn de publike romte útlittingen te dwaan oer it trajekt fan dit jier. Dat kin fansels hielendal net. Sterker noch, it raast oan de protters. Dit wie dus wierskynlik de lêste kear dat dizze twa hearen en in dame frege binne foar soks.

Bliuwt ek oer de fraach wêrom’t de Moanne it noadich fynt om romte te jaan oan sokke útlittingen, sûnder “hoor en wederhoor” ta te passen en boppedat yn ’e wittenskip dat de Moanne sels dit jier hielendal gjin letter ôfprinte hat om te soargjen foar mear reuring om de Gysbert hinne. En no ynienen rimpelingen pisje wolle yn it blakstille sleatswetter fan de Fryske literatuer?

Opskowe fan priisútrikkings Obe en Fedde

2011-10-09T02:31:00.000-07:00

No’t it dúdlik is dat it mei de trajekten fan de Obe Postma-priis en de Fedde Schurer-priis dit jier yn ’e hobbel rûn is, kin de provinsje mar ien ding dwaan: ekskuzes meitsje en de útrikking opskowe nei begjin takom jier.

Sjueryleden binne wol frege, mar hawwe inoar noait moete en binne net offysjeel ynstallearre. Dat docht bliken út in ynstjoerd brief yn de LC fan Mette Meinou Piebenga, dy’t frege waard foar de sjuery fan de Fedde, mar hieltyd neat hearde, oan de bel luts, wer neat hearde en no blykber yn in moanne tiid allerhanne boeken lêze moat, har in oardiel foarmje, mei oare sjueryleden oerlizze, in winner oanwize en in rapport opstelle.

De NachtRider tinkt fansels dat soks net kin. De priiswinners – en fansels ek alle skriuwers dy’t yn ’e beneaming komme foar de priis – hawwe rjocht op in soarchfâldige beoardieling troch de sjuery. De NachtRider tinkt ek dat deputearre Jannewietske de Vries mei yts mear komme moatte sil as in (earder) ynstjoerd bryfke yn de LC om ien en oar te ferklearjen cq. betterskip ta te sizzen.

Is de amtlike organisaasje op it provinsjehûs safolle ôfslanke dat it reguliere wurk lizzen bliuwt? Is it lizze litten fan dizze literêre prizen eins te beskôgjen as in amtlik protest?

It liket der al op. Hoe is it yn godsnamme oars mooglik dat in deagewoan periodyk trajekt as de útrikking fan literêre prizen by de provinsje sá mis rinne kin?

Paad bjustere pripperdichter Knilles ferklearret 'oarloch' oan de NachtRider

2011-10-08T05:42:00.000-07:00

De NachtRider hat it idee dat dichter, webmaster en ensafh-redaksjelid Cornelis van der Wal de lêste tiid it fytspaad út Snits wei aardich bjuster is.

Oft it no is om’t er gjin beurs fan it Letterenfonds tawiisd krigen hat, sa’t elk juster lêze koe op de site fan dat fûns, of om’t er noait ris earne útnoege wurdt om foar te lêzen, sa’t er sels elke wike wol in kear yn in like sneu as byljend S.O.S.'ke witte lit op it net, of om’t it gestel fan de minske no ienris net berekkene is op it dei yn dei út opsmikkeljen fan mar wer in klykje kliemske bamy mei wat opwoutere sateesaus, de NachtRider moat der fansels mar in slach nei slaan, mar nee, yn 'e oarder is it net.

Earst koe men oan syn skriuwerij op ynternet al ôflêze wat in typysk gefal fan selsûntbrâning mei jins reputaasje as literator dwaan kin, dat wie doe’t er as in opblaasde trekfeartkikkert fan lilkens ûntplofte oer in net planút negative mar al frijwat weromhâldende resinsje troch Abe de Vries (dy't fan dat stuit ôf bestimpele waard as “myn fijân”) fan de nijste Knillesbondel yn it Friesch Dagblad.

Dêrnei traktearre de nijbakte fijânbyldoanbidder anneks Frysk-nasjonaal kampioen Dútsk-ekspresjonistysk sljochtseuren resinsint Abe de Vries op de iene nei de oare skimpskeut, om’t dy it ek noch weage hie foarse krityk út te oefenjen op it blêd dêr’t Van der Wal de moderator fan op ynternet is, in knip- en plakfunksje sûnder ek mar de ûnbetsjuttendste ynhâldlike betsjutting mar lykwols fansels tige earfol en dêrom is der yn ien muoite troch ek de posysje fan blabzige en himsels de bonken brekkende bodyguard by de ensafh-poarte mei mank.

Efkes letter fûn kletsmajoar, praatsjemakker en lulkoekbakker Cornelis van der Wal it noadich om it fernijende inisjatyf fan de NachtRider werom te trasearjen ta ien persoan – alwer De Vries – wylst dyselde De Vries al rûnom buorkundich makke hie dat it om in tiimblog gie, dêrt Van der Wal lykwols neat fan leaude want hy wie ommers wakker grutsk op syn speurrisseltaat nei twa minuten hurd wurkjen en dizze sels oanbrochte fearren yn ’e eigen kont liet er him der net samar útlûke, moatst miene.

En no is it dus al “oarloch”. Oan de kym kringelet swarte reek boppe de beammen út. Ut de lytse eagen en puntige earkes fan Knilles slagge de oanfalsdampen as ferdampt wetter út in panne bolbjirken droechsiedende te lette ierdappels. Oarloch - jonkje Knilles stiet oan 'e kant op it skoalplein en is lilk.

Wat seit? Om’t immen mei namme “Henk” op de webside fan ItNijs.nl sinjalearre hat dat Van der Wal – wierskynlik út frustraasje oer it kennelike súkses fan de NachtRider – efkes gau in flymskerpe krityske bydrage op it tiimblog – tige taktysk publisearre krekt foar it grutte Fryske Boekefeest yn Tresoar, dêr’t de deputearre ferskine soe – kopypaste hie, om ien en oar om te bouwen ta in ynstjoerde alinea yn de krante, dêr’t, ús Knilles, hij leve hoog hij leve hoog, dêr't hoe is ’t mooglik op reagearre waard troch de deputearre! – dat de NachtRider, dus, de opmerkingen fan dizze “Henk” sitearre hat, sa’t soks net ûngebrûklik is yn de sjoernalistyk, mar wat yn dit gefal skandelik wie, fansels, en dêrom hat Knilles dus himsels sa’n potsierlik helmke op set mei in hiel bosk ken-ken-fearkes der noch boppe op.

De NachtRider jout Van der Wal te rieden om de striidbile mar wer gau-eftich te bedobjen tagelyk mei syn kreupelrinnend ros, want dat er oars ek ris in ferske fan Knilles mei ferrekte close reading én syn raffelrânich fan pake oerkrigen stanleyknyft ûntmaskerje sil as ien grut masterwurk.

Syn tiid kin Knilles efkes better ris stekke, tinkt de NachtRider, yn it reanimearjen fan it komateuze ensafh-foarum en it dito skyndeade prachtblêd dêr't er mei-ferantwurdlik foar is. Dat lêste leafst sûnder al tefolle en te faak op de buieradar al dikerjend yn it snotsje te hâlden wêr't de NachtRider no wer opdûkt om de deabidders fan de Frysk-drippende snotferkâldheid út goederbêstens in bûsdoekje te bringen.

Nee, in kopke tee, koesthâlde en betiid op bêd mei in krûdich pypke achter de kiezzen, dat is it oanwiisde medisyn hjirre.

'Corretje, Corretje, foei, foei'

2011-10-06T13:33:00.000-07:00

Fan de site ItNijs.nl pikt de NachtRider de folgjende lifter op, hy hjit fan Henk:

"Plagiaat fan dichter Cornelis van der Wal

Cornelis van der Wal kin as redakteur fan ensafh hiel goed knippe en plakke, wilens giet hy in stap fierder troch it plagiearjen fan De Nachtrider. Sjoch hjirûnder de oerienkomsten tusken it op 12-9 yn De Nachtrider publiseard artikel “Sil Jannewietske de Vries yn novimber net nei de Gysbert-útrikking?” en Van der Wal syn ynstjoerde brief “Gysbert Japicxpriis” yn de LC van 4-10, dy fan earjuster dus.

Kokette Cornelis pronket mei oarmans fearren. Makket him skuldich oan letterdieverij sonder bronfermelding. Docht it by syn stellen fan yntellektueel eigendom, domwei, foarkommen as giet it yn syn ynstjoerde brief om in oarsponklike krityk.

Van der Wal, dy’t him *kuch* kritikus neamt (by it Friesch Dagblad, hold it as resinsint net botte lang út, hy skreau tefolle oer), ferdediget syn plagiaat mei de gedachte dat it yts is dat yn it ferlingde leit fan syn troch it Fonds der Letteren subsidieard kopearwurk by it tydskrift ensafh. Van der Wal, dochs al gjin grut debater – de man kin as ynternettrol wol heel hurd skreauwe – makket fansels in tinkflaterke. Want, as sein, syn ynstjoerde LC-brief hat gjin bronfermelding nei De Nachtrider. Corretje, Corretje, foei, foei."

Wêrfan akte. De NachtRider jout Henk grut gelyk. Want se moatte fansels al fan syn tsjildoppen ôfbliuwe.

Try-out 'De Presidintes': rau wol it net wurde en sear docht it nergens

2011-10-05T05:27:00.000-07:00

De NachtRider wie juster by de earste try-out fan de nije produksje ‘De Presidintes’ fan Tryater. In ôfgryslik somber, tsjuster en synysk stik, mei in protte swarte humor én bitende krityk, dat regisseur Jos van Kan besocht hat wat ‘licht’ te bringen. Oft de kombinaasje fan Werner Schwab syn Eastenrykse ekskremintedramaklucht út 1990 mei dizze ‘light touch’ hielendal slagge is, kin de NachtRider net earlik sizze, ek al om’t hy gjin diplomearre toanielkritikus is.

Aly Bruinsma, Tamara Schoppert en Alyt Damstra spylje de typkes Erna, Greta en Marytsje, trije poetsfroulju dy’t har oan de keukenstafel hielendal gean litte yn fantasijen oer harren libben. Erna en Greta kleie omraak en dreame fan de prins op it hynder, wylst Marytsje noch it gelokkichst liket te wêzen – en dat foar in húskeskjinmakster dy’t oars net docht as lytse en grutte, weake en hurde ekskreminten út de pot te fiskjen.

Werner Schwab (1958-1994) woe mei syn toanielstukken – hast tweintich stiks, allegear skreaun yn de lêste jierren fan syn koarte libben – shockearje, de smaak fan it publyk ûndergrave, de (katolike) lytsboargerlikheid te kakken sette en it “ingedutte toneelpubliek wakker schudden”, falt te lêzen op de wiki. Hy docht dat yn dit stik mei in inketswarte blik op de minske, mei it oanknoopjen by de al út de midsieuwen stammende stronttradysje yn de folske keunsten, en mei in bysûndere, eigen taal (frjemde registers, wurdkombinaasjes) yn syn stikken.

Dat lêste fûn de NachtRider tige slagge oan de Fryske oersetting fan Bouke Oldenhof, al hie it Frysk no net sasear in ûntheisterjend as wol in hilarysk effekt. Foar Schwab wie syn taal ek in bitend kommentaar op de gongbere literêre taal yn Eastenryk; de NachtRider leaut net dat Oldenhof inselde effekt berikt hat.

Jos van Kan hat in tige stilearre en benammen komyske ferzy makke fan ‘De Presidintes’, foar it gefoel foar it meastepart ûntdien fan syn eksplosive effekt yn it noch altyd oerweagjend katolike Eastenryk en Dútslân. Rau wol it net wurde en sear docht it nergens. En dat liet de NachtRider wer nei hûs gean mei de gedachte dat in tige engazjearre stik hjir dochs wat tefolle lutsen is yn de sfear fan amusemint.

'Stúdzje Frysk ûnder de falbile'

2011-10-02T12:20:00.000-07:00

Fraachpetear mei prof. dr. Goffe Jensma

De NachtRider makket him, lykas safolle Friezen, soargen oer de takomstige mooglikheden om de eigen taal langer noch op wittenskiplik nivo bestudearje te kinnen. Wa kin syn fragen better beantwurdzje as Goffe Jensma, heechlearaar Fryske taal- en letterkunde oan de Ryksuniversiteit Grins?

Jensma lit him kritysk út oer it tempo wêrmei’t it wittenskiplik ûnderwiis fan it Frysk oan de RuG plakmeitsje moat foar in brede stúdzje fan minderheidstalen. Hy neamt it ironysk in “Friezebruorremoard”, dat krekt in Fries as steatssiktaris fan Kultuer Halbe Zylstra hjir polityk ferantwurdlik foar is. Jensma pleitet foar in fûneminteel opskodzjen fan allerhanne belied dat rjochte is op it fuortsterkjen fan it Frysk as kultuertaal, belied dat sa’n effekt ommers lang net altyd like dúdlik hat. Miskien wol om’t wy it sels – en ússels – net al te serieus nimme?

DNR: Goffe, tige wolkom as gast fan de NachtRider. Lit ús earst ris sjen nei de konkrete praktyk fan de universiteit. Wat binne de gefolgen foar de stúdzje Frysk oan de RuG fan de kolleezjejildferheging foar twadde-fakstudinten dy’t ferline jier trochfierd is?

Jensma: “Ik soe it wat breder sjen wolle: wat binne de te ferwachtsjen gefolgen fan it regearingsbelied foar de geasteswittenskippen yn it algemien? Dan wurdt ek pas goed dúdlik wat de gefolgen wêze sille foar de stúdzje fan it Frysk.

Yn De Haach wurdt tsjintwurdich hieltyd mear it ‘nut’ fan stúdzjes beheind ta ekonomysk nut. Dat kinst ommers mei allegear subtile rekkenmodellen mjitte. Wat se har dêr dus fangefolgen hieltyd ôffreegje is: smyt sa’n ynvestearring yn minsken – wat ûnderwiis is – wol genôch op? Wurdt wat it regear yn studinten ynvestearret letter wol wer weromfertsjinne?

De ideale studint is yn dit tinken in bern dat yn de sechsde klasse fan it VWO mei in beropskeuzeadviseur om tafel giet, in fak kiest dat ekonomysk goed yn de merk leit en dan in rûte troch it heger ûnderwiis útstippelt dy’t hy of sy dêrnei ek eksakt yn de tiid dy’t der foar stiet ôfrint. Allinnich dy tiid (mei in lytse útrin) wurdt troch it regear fan no ôf oan noch subsidearre. Wolle je mear studeare of dogge je der langer oer, dan draaie je foar de folsleine kosten fan sa’n stúdzje sels op, sa’n € 8000,- it jier. Omdat wy as ôfdieling Frysk oan de universiteit fan Grins hast allinnich mar studinten ha dy’t it Frysk kieze as twade stúdzje – je moatte no ien kear in skoft út Fryslân wei wêze om langstme en honger nei kennis te krijen – binne wy foar dit belied hiel kwetsber. In twade Rykstaal is in moai ding, mar je kinne it net yn sifers útdrukke. En Frysk prate hat gjin ekonomysk nut, dus moat wa’t Frysk studearje wol dêr ek dan sels mar foar bliede.

Ik wol trouwens al opmerke dat dit belied - oars as miskien tocht wurdt - net allinnich in produkt is fan dit kabinet. De ferheging fan it kolleezejjild foar twadde stúdzjes is al yn it kabinet Balkenende-IV fêststeld troch Ronald Plasterk fan de PvdA. De neiging om kultuer en ekonomy meiinoar te ferbinen en de kwaliteit fan kultuer ôf te mjitten oan wat der oan fertsjinne wurde kin, datearret ek al fan foar de kredytkrisis yn 2008. En it is likemin sa dat dizze ûntwikkeling allinnich in Nederlânske saak is. Yn Ingelân bygelyks moat elkenien dy’t in geasteswittenkiplike stúdzje folget bedraggen tusken de 7.000 en 12.000 euro betelje.

Mar de hookstrookse ynfiering fan dizze regeljouwing troch dit kabinet fyn ik in foarbyld fan min polityk belied. Ast fynst dat universiteiten har better bewust wêze moatte fan wat it allegear kostet en har ek mear op de merk rjochtsje moatte, dan moatst se ek oan tiid jaan om har oan te pasjen. En se fuort net ûnder de falbile lizze. Stel dan in fiifjierreplan op of soksawat. Troch dat net te dwaan fine in soad minsken dat de polityk – en ik leau dat dy gedachte net ûnlogysk is – ûnder fertinking komt te stean fan rankune. Oan de oare kant, ik moat der ek wol wer om gnize, want it is fansels iroanysk dat krekt in Fries om utens - Halbe Zylstra - út rankune foar kultuer oer aanst út de Haach wei ús ritueel de nekke omdraaie meie soe. Echt in aparte gedachte, sa’n Friezebruorremoard.”

DNR: Lit my it oars freegje: is de stúdzje Frysk oan de RuG no noch libbensfetber?

Jensma: “Soest miskien tinke kinne fan nee, mar sa somber bin ik no ek wer net. Al sûnt ik yn 2008 beneamd waard, binne wy as ôfdieling Fryske taal en kultuer drok dwaande om de stúdzje in wat oar aksint te jaan. Utgeande fan it Fryske foarbyld kinne jo ek oan gruttere groepen studinten as allinnich Friezen útlizze wat meartaligens yn minderheidsgebieten ynhâldt, hokker problemen en kânsen as dat jout en hoe’t je dy problemen oplosse en dy kânsen gripe kinne. Dêr sit ek wol beropsperspektyf yn. Wy merke as dosinten dat ek bygelyks ûnder Sjinese studinten belangstelling foar sokke tema’s bestiet. Mar sa’t ik al sei, om sa’n yngripende feroaring stal te jaan en mei gefoel foar lykwicht yn te fieren, dêr ha wy al in pear jier foar nedich. Marris sjen wat de oerheden foar ús oer ha. En ja, sûnder sa’n soarte fan oergongsregeling binne ús kânsen om te oerlibjen yndie folle en folle lytser.”

DNR: Studinten Frysk oan de hegeskoallen yn Ljouwert krije in part fan it kolleezjejild fergoede troch de provinsje Fryslân. Hiesto sa’n yngripen net ek graach wold foar dyn universitêre studinten? Wêrom binne universitêre studinten dêr bûten hâlden?

Jensma: “Oan de iene kant is it fansels wol spitich, dat wy op dizze manier op in konkurrinsje-achterstân holden wurde en hurder bealgje moatte om itselde resultaat te heljen. En it is tink ek net hiel snoad om it HBU foarrang te jaan boppe de universiteit. Mei alle respekt foar wat myn kollega’s oan de NHL presteare, ik tink dat in akademyske oplieding it Frysk wrâldwiid mear status jout as wat de HBU-opliedings yn steat binne te dwaan. Oan de oare kant, subsydzje moat fertsjinne wurde. Jannewietske de Vries har ynstek oer kultuer, dat it mear ‘bottom up’ moat, fyn ik prima. Wy moatte it yn it earste plak meinoar sels drage, it inisjatyf heart by ússels te lizzen.

Wêrom wy dy subsydzje net krije en de NHL al, ik tink dat dat te krijen hat mei in soart fan ynbakte en foar my ûnbegryplike anti-Grins-hâlding yn de Fryske polityk. Wat yn Grins húsmannet, dat mei blykber net doge, sels al giet it oer it Frysk.”

DNR: Hoe sjochsto oan tsjin in oerheveling fan stúdzjemooglikheden fan de universiteit nei de University Campus Fryslân, de hegeskoallen of de Fryske Akademy yn Ljouwert?

Jensma: “It soe foar Ljouwert moai wêze, want wer in oplieding derby. En foar Fryslân ek. In universitêre oplieding jout status. Mar sels ha ik myn twivels. De universiteit mei syn hiel brede palet oan opliedings en studinten en ek mei syn miks fan ûndersyk en ûnderwiis (dat is oars as op it HBU) is foar it Frysk it bêste plak. It is foar de frisistyk in útdaging om mei te kinnen mei de wittenskip yn it algemien, om mei te dwaan yn de grutte prosessen dy’t yn de geasteswittenkippen plakfine. Dy útdaging ha je op dit stuit yn Ljouwert noch net genôch.

Ik tink ek dat it hiel dreech wurde sil om yn Ljouwert studinten te rekrutearjen. De hâlding yn Fryslân is dochs: studearje, dat dogge je as Fries yn Grins. Mar wat net is, kin miskien troch de stichting fan de University Campus Fryslân komme, dat ik gean graach yn oerlis. Myn earste reaksje is lykwols dat it foar it Frysk mear fertuten docht at je de stúdzje Frysk yn Grins hâlde.”

DNR: Wat binne de gefolgen foar de Frysktalige kultuer fan dizze kealslach? Of soest it sa net neame wolle?

Jensma: “Is it kealslach? Sa hoechst der net nei te sjen fansels. Ik tink dat der benammen ferlet is fan in dúdliker stânpunt út de polityk wei, oer it Frysk as kultuertaal. Ik soe it in goed ding fine as de polityk it foartou nimme soe om yn it hiel nuodlike dossier fan Frysk taalbelied ris in grutte rasjonalisearringsaksje út te fieren. Hoe kinne wy it Frysk yn dizze tiid no echt foarút helpe? Wat is effektyf en effisjint en wat net?

Ik tink bygelyks dat je ris op ’e nij sjen moatte soene nei it ûnderwiis yn it Frysk, en dan op alle nivo’s. By my libje hjir in hiel soad fragen oer, dy’t eins hieltyd wer op itselde punt útkomme. Nammentlik dat it blykber hast net mooglik is om ússels as Fryskpraters en -skriuwers echt serieus te nimmen.

Wêrom wurde der bygelyks yn it primêr ûnderwiis yn it Frysk gjin leardoelen ferplichte steld? Wêrom dogge wy sa’n ferrekte lyts bytsje oan serieus literatuerbelied? Hoe ferhâlde al dy ferskillende kursussen yn it Frysk (by ús, oan de Afûk, oan de NHL, op Skylge) har ta inoar? Wat kinst dermei? Wat is it sivyl effekt fan al dy diploma’s? Dogge wy it om ’e nocht as hobby of hat it doel? Is it ús echt wol earnst?”'

DNR: In protte inisjatyf stjert wei yn ’e klaai, sa liket it wol. Wêrom komt bygelyks dyn idee fan provinsjale skriuwersbeurzen net fan ’e grûn?

Jensma: “Ik tink omdat se by de provinsje net goed ynsjogge hoe bot at de status fan it Frysk as taal ôfhinklik is fan it skreaune en standerdisearre Frysk. En hoe bot op syn bar de status fan it skreaune Frysk ôfhinklik is fan de Frysktalige literatuer en hoe bot, noch wer in stap fierder, de Fryske literatuer it ha moat fan de status en de reputaasje fan de Fryske skriuwer. Myn idee om beurzen te iepenjen dêr’t Fryske skriuwers teminsten in bytsje normaal en wat minder op skobberdebonk mei troch de tiid komme kinne soene, wie dêr op basearre. Blykber te dreech.”

DNR: Wêrom soe it belangryk wêze dat der oan de Fryske Akademy stúdzje plakfynt fan Fryske literatuer?

Jensma: “Eins om sawat deselde reden. By de Fryske Akademy ha se, sa docht bliken út wat se dêr bestudearje, net sa folle mear op mei Fryske literatuer. Ik fyn it in aparte gedachte dat de bestudearring fan it Frysk op de Akademy him hast alhiel rjochtet op it sprutsen Frysk. Wylst de status fan it Frysk as twadde rykstaal en dêrmei it bestean fan de Akademy folslein ôfhinklik is fan it Frysk as standerdisearre skriuwtaal.”

DNR: Do hiest it yn maart yn de LC oer it “ferliestinken” yn Fryslân, dêr’t wy mei ôfweve moasten. Mar it ferlies stiet no foar dyn eigen doar. Hoe sjochst dêr no yn dat ramt tsjinoan?

Jensma: “As it oer it Frysk giet, is foar my de belangrykste fraach oft it yn dy globalisearre wrâld fan ús noch útmakket en noch útmeitsje mei wêrst weikomst. Asto fynst dat it der net mear ta docht wêr ast berne en opgroeid bist, dan is dêrmei elke reden om noch nei dat komôf te ferwizen ferfallen.

Ik soe it in ferlies fine as ik net mear op dy manier myn autobiografysk ferline ferbine kin mei wêr’t ik weikom en mei de talen fan wêr’t ik weikom. Al hoe toefallich dat wrâldwiid besjoen miskien ek wêze mei. Ik ferpof it ek om oare minsken dat rjocht te ûntsizzen, ek al binne it studinten dy’t troch it regear út in globaal perspektyf wei ôfrekkene wurde yn termen fan ekonomyske winst en ferlies.”

2 oktober 2011

Literêre stedskuier Ljouwert

2011-10-02T00:35:00.000-07:00

De NachtRider sinjalearret:

Yn it ramt fan de Moanne fan it Fryske boek wurdt op snein 2 oktober in literêre kuier troch de binnenstêd fan Ljouwert organisearre. Dy aktiviteit is in inisjatyf fan de Stichting It Fryske Boek/Tresoar en Bibleteek Ljouwert y.g.m. it Historisch Centrum Leeuwarden en de Histoaryske feriening Aed Levwerd. Belangstellenden wurde ferwolkomme yn Tresoar. De kuier sil ûnder lieding fan gidsen nei in tal histoaryske plakken yn de binnenstêd ta gean. Op dy plakken kinne de dielnimmers in literêre bydrage ferwachtsje. Ta beslút wurdt it fernijde stedskuierboekje oanbean yn de bibleteek.

Prinsetún / Pier Pandermuseum: Abe de Vries mei gedichten oer Pier Pander
Stadhouderlijk Hof: Pieter de Groot sil fertelle oer de skiednis fan dy hoeke fan Ljouwert en oer syn jeugdjierren dêr.
Mata Hari wenhûs: Hotso Spanninga hâldt in koarte lêzing oer Mata Hari, ôfhinklik fan it waar, yn ’e tún of binnen.
Paleis fan Justysje: Wiltsje fan Peazens sil balladen hearre litte n.o.f. de nijste útjefte fan de Histoaryske feriening Aed Levwerd, It tubetje van Cath op de treppen fan it paleis

Trio De Jong, Kootstra en Louwes yn Easterwâlde

2011-10-01T15:14:00.000-07:00

De NachtRider komt oeral, ek yn de Stellingwerven. Hy wie oanwêzich by wat te boek stie as in literêre jûn, mar fûn dy namme net op syn plak. Neffens him koe it better in Fryske jûn mei ferhalen en muzyk hjitte.

Sjonger Jaap Louwes iepene it bal mei twa fan syn lieten, dy’t neffens himsels en syn thúsfoarum faaks oer oare froulju en drank gean. Folchoarder fan dy beide eleminten wikselet.

Dêrnei kaam ferhaleferteller Douwe Kootstra efter it sket wei en die út de doeken hoe’t er yn de kunde kaam wie mei skriuwer Ferdinand de Jong. De moarns nei in jûn oer Rink van de Velde, yn de beleefbibliotheek yn Drachten, waard Kootstra út in iepen grêf wei oansprutsen. Geandewei waard dúdlik dat de deagraver in hobby njonken syn wurk hie. Resultearjend yn twa romans, Guozzeflecht en It dak fan de wrâld.

Ferdinand de Jong fertelde it oandwaanlike ferhaal oer in demintearjende frou Feenstra, dy’t er koe fan it tsjerkhôf. Dêrnei wie it Karl Friedrich Hieronymus, Freiherr von Münchhausen dy’t foar master opsloech. Kootstra die ferslach fan syn besite oan it lêste rêstplak fan dizze wûndere baron, beskreaun yn Paradys by de baai, Kootstra syn reisbondel. It begraafplak as reade tried yn de bydragen, mar it waard nea tryst yn Easterwâlde.

De NachtRider en de oare fyftich oanwêzigen koenen har yn it skoft fernuverje oer it oantal titels dat op de grôtfolle boeketafel lei. In foarbyld foar mannich boekhannel bûten de Stellingwerven.

Nei de (lekkere!) kofje mei in stik koeke, song Louwes oer de ‘Memmen by it stek’ en brocht de prachtige Cohen-yn-it-Frysk oersetting fan ‘Famous Blue Raincoat’, Ljochtblauwe reinjas. Doe kaam De Jong op ’e tekst oer berchbeklimmen en de link dy’t er dêrmei lein hie yn it Abe Lenstrastadion op It Hearrenfean. Syn roman eindiget op It dak fan de wrâld, de Mount Everest.

Kootstra syn besite oan de skriuwster fan Het Geboortehuis, Ami McKay, spilet him ôf yn Nova Skotia. Yn de earste moeting tusken De Jong en Kootstra die bliken dat Ferdinand dêr staazjerûn hie. Sa siet it program aardich yninoar. Nei in koart ferhaal oer de striid om it earste ljipaai troch De Jong, sleat Jaap Louwes mei in ‘Drinkliet’ de foarstelling.

De NachtRider soe gjin goede ferslachjouwer wêze, hie er net nei de mienings fan de minsken frege, dy’t hastich yn de jas skeaten. It wie al healwei âlven. ‘Moaie jûn,’ wie it kommentaar. En dêr slút de NachtRider him by oan.

Wiedergutmachungsschnitzel

2011-09-30T08:18:00.001-07:00

De falske jammerklacht fan NDC-direkteur Gert Jan Oelderik

2011-09-30T07:17:00.000-07:00

De NachtRider hat de krante fan ôfrûne moandei foar him. Hy tinkt dat it noch drok wurde sil yn de direksjekeamer fan Omrop Fryslân. It tilt dêr aansen op fan de frijers dy't o sa graach efkes delkomme.

De Leeuwarder Courant, 27 septimber, foarpagina:

“NDC Mediagroep, uitgever van onder meer de Leeuwarder Courant, wil praten over nauwe samenwerking met Omrop Fryslân.
Dit zegt directeur Gert Jan Oelderik. ‘Wij willen graag televisie exploiteren. Op dit moment zorgt de forse subsidie van de Omrop voor oneerlijke concurrentie.’
Partnerschappen tussen publieke omroepen en mediabedrijven zijn een aanbeveling van de commissie-Brinkman.
In Friesland is de samenwerking volgens Oelderik onontkoombaar.
Overheidssteun was vroeger nodig vanwege de hoge kosten van televisiemaken. Door moderne technieken is dit een stuk goedkoper geworden.”

Selde krante, selde dei, side 9. Hjir is de "nauwe samenwerking" dy't Oelderik graach wol, al feroare yn "zeggenschap"!

“De provincie wil zeggenschap over Omrop Fryslân en eist dat het rijk de Mediawet aanpast. (..) ‘Wij willen die zeggenschap ook wel hebben,’ reageert directeur Gert Jan Oelderik van NDC Mediagroep. De onafhankelijkheid van Omrop Fryslân komt volgens hem verder in het geding. ‘Want het is gauw wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. De inwoners van Friesland hebben recht op onafhankelijke informatie’.”

It is eins ek wol om jins bûsen út te skuorren sa grappich, dizze fergese frijerij. Omropdirekteur Jan Koster wol, fansels, wol gearwurkje mei NDC Mediagroep (de útjouwer fan Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden), mar hy is ek net op syn achterholle fallen, al tinkt Oelderik miskien fan al. Sjoch, as de krante in krante bliuwt, en de omrop in omrop, dan kin der gearwurke wurde fan hjir oant wrâldsein. Mar dat wol Oelderik hielendal net. Ja, yn it begjin miskien wol, om it iis te brekken en om in poat tusken de studiodoarren te krijen.

Mar dan? Oelderik seit planút yn syn eigen krante dat er út is op “zeggenschap” oer de Omrop. Deselde sizzenskip dy’t kultuerdeputearre Jannewietske de Vries ek ha wol. No is it noch sa dat de measte subsydzje foar de Omrop by it Ryk weikomt, mar der steane yn it medialânskip grutte feroaringen op steapel en hoe’t de Omrop derút springe sil, is noch ûnwis.

Oelderik wol ek graach tillevyzje meitsje. Kommersjele tillevyzje, wol te ferstean. Mei dus "onafhankelijke informatie". En kommersjele tillevyzje, dat kin yn syn algemienens hiel wat betsjutte, mar ien ding kin it no krekt nét betsjutte, en dat is Frysktalige tillevyzje. Lit dat no al krekt de raison d’être fan de Omrop wêze: dat er Frysktalich útsjoert.

Dus eins is it tinkbyldige tillevyzjestasjon foar ûnôfhinklike ynformaasje dat Oelderik graach op steatskosten krije soe, hielendal gjin konkurrint fan Omrop Fryslân. Oare taal, oar publyk.

En wat sangeret Oelderik oars oer “oneerlijke concurrentie”? Hy moat mar ris nei GPTV stappe, om dêr syn ljocht op te stekken. Ek in kommersjeel stasjon, neffens de NachtRider sûnder in sint oerheidsjild opset, al jierren lyn, troch in handich baaske út Harns. In baaske mei lef.

Explore the North - Festival foar muzyk en literatuer, 25/26 novimber, Ljouwert

2011-09-29T06:12:00.000-07:00

De NachtRider sinjalearret:

Explore the North is een nieuw multidisciplinair cultureel festival in Leeuwarden en omgeving dat voor de eerste keer plaatsvindt op vrijdag 25 en zaterdag 26 november 2011. Het programma richt zich op muziek, literatuur en poëzie rondom schrijvers en muzikanten die zijn geworteld in de noordelijke cultuur.Van Canada tot Groot-Brittannië. Van Scandinavië en de Baltische staten tot aan de Lage Landen.

Explore the North is meer een platform dan een festival. We onderzoeken en we maken. Het is een plek waar we nieuwe kunst creëren door het geven van opdrachten en aan te sturen op nieuwe internationale uitwisselingen. Soms spontaan, soms veroorzaakt.

Met een onderscheidende programmering wil Explore the North muziek en literatuur niet naast elkaar vertonen, maar verweven in improvisaties, specifieke opdrachten en speciale artist-in-residence programma’s, waarbij de hang naar het noorden wordt onderzocht en gedeeld met het publiek. Het festival richt zich op het samenbrengen en mengen van deze disciplines. Het programma wordt decentraal gepresenteerd op prachtige verborgen plekken in de binnenstad van Leeuwarden. Deze locaties kenmerken zich door intimiteit en kleinschaligheid. Het centrale festivalterrein is op de Tweebaksmarkt. Activiteiten zijn er o.m. in de synagoge, de Lutherse kerk, Post Plaza, het Sminiahuis, de Grote Kerk en de Blokhuispoort.

Het verbinden van gelijkgestemde kunstenaars uit het noorden is een belangrijke doelstelling van het festival. Deze hang naar het noorden staat voor ons symbool voor rust, ruimte, ontdekkingskracht, vrijheid, avontuur en de poëtische leegte van het landschap. Bij Explore the North onderzoeken artiest en publiek gezamenlijk waarom onze blikken zo vaak naar het Noorden zijn gericht. Naar Ultima Thule, het uiterste Noorden, de mythische plaats waar schrijvers, dichters, musici, kunstenaars, avonturiers en wij zo graag van dromen.

Muziek: Loney Dear, Jóhann Jóhannsson, Hildur Guönadóttir, Seeljocht, Nils Frahm, Peter Broderick, Greg Haines, Piiptsjilling, Sytze Pruiksma, Jan Douwe Kroeske, Teitur The Black Atlantic

Literatuur: Jan Brokken, Philip Gross, Jan Kleefstra, symposium Het Noordelijk Gevoel, met Atte Jongstra, Remco Ekkers, Douwe Kootstra, Kester Freriks, Abe de Vries

Het programma wordt de komende weken nog uitgebreid. Explore the North is een samenwerking van Fryslân 2018, Tresoar, Double 2 Mediaproducties, De Culturele Onderneming, Popfabryk, Sjoerd Bootsma en Regelpunt en wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Leeuwarden en provincie Fryslân.

Leeuwarder Courant ûnder de 90.000; Friesch Dagblad grutte winner

2011-09-29T01:03:00.000-07:00

De oplaach fan de Leeuwarder Courant is 3.200 eksimplaren lytser wurden en stiet no op 87.096. It Friesch Dagblad, dat yn maaie dit jier oergong op tabloid, wûn 2.000 stiks en komt út op 16.624. Dêrmei lit it FD de grutste stiging sjen fan alle kranten yn Nederlân. Dit docht bliken út sifers fan HOI oer it twadde fearnsdiel fan 2011, dy’t de NachtRider foar jo opskarrele hat.

Yn persintaazjes is de daling by de LC 3,6 % en de stiging by it FD 13,5 %. Alle regionale kranten binne yn it delgean wat oplages oanbelanget. It Dagblad van het Noorden is de grutste ferliezer mei in daling fan hast 12.500 nei 128.260 (-8,8 %).

De totale fersprate oplage fan de deiblêden yn Nederlân sakke mei 3,8 % ferlike mei deselde perioade ferline jier. Fan de lanlike kranten lieten allinnich de Volkskrant en Trouw in stabyl byld sjen. De Telegraaf is hjir de grutte ferliezer mei -4,5 %.

Digitale abonneminten kinne de ferliezen lang net oerhelje. De LC hat der mar 386, DvhN 420. Hjir is wol groei te sjen: LC 17%, DvhN 18%. It FD hat gjin betelle digitaal abonnemint.

Ferlike mei oare regionale deiblêden docht de LC it lykwols noch net sa min. Eindhovens Dagblad: -6,5 %, Brabants Dagblad: -7,8 %, BN/De Stem: -2,6 %, De Limburger: -5 %, Limburgs Dagblad: -6,4 %, De Gelderlander: -4 %, Noordhollands Dagblad: -4 %, PZC: -2,9 %, De Stentor: -7 %, Twentsche Courant Tubantia: -2,3 %.

Noch noait safolle folk op Rintjehoek

2011-09-28T08:54:00.000-07:00

It bankje stiet op ’e kop fan ’e seedyk, op Rintjehoek, by Kollumerpomp. It hat gjin rêchlining en is sa makke dat passanten der nei twa kanten ta op sitte kinne. Op dy manier jout it in ferbjusterjend moai útsjoch op it âlde en it nij oanwûne lân. De oare kant útsjende, wurdt de banksitter it saneamde kontribúsjehúske gewaar, dat it wetterskip yn 1828 bouwe liet. (Ja, de NachtRider hat him goed byprate litten!) Boeren koene dêr har ledejild ôfdrage. Fierder waard it brûkt as stoarmwachtershúske en gearkomsteplak.

Yn ’e balke fan ’e bank binne de earste twa strofen freesd fan Eppie Dam syn gedicht ‘De altyd blinkende batsen’. De titel fan it keunstwurk, it bankje, is ‘Riisdaam, de altyd blinkende batsen’. Dam hat it gedicht ferline wike sneon by de iepening foarlêzen op Rintjehoek, dêr’t neffens de Pompsters ûnder de oanwêzigen noch nea safolle minsken tagelyk west ha.

It projekt is ûnderdiel fan in plan fan Keunstwurk en Landschapsbeheer Friesland om yn it noardeasten fan de provinsje tsien bysûndere stekjes te meitsjen. It giet om tapaste keunst dy’t de bân tusken minsk en lânskip as ûnderwerp hat. Mei ‘stekje’ wurdt hjir dus net in omheining bedoeld, mar in daalders plakje.

It stekje by Kollumerpomp is in ûntwerp fan Kristien Pilat en Deborah Tienstra. Harren ûntwerp ‘Riisdaam, de altyd blinkende batsen’ fertelt it ferhaal fan de slykwurkers. Deborah Tienstra: “Het is een eerbetoon. Ik hoop dat mensen een beetje wegdromen als ze erop zitten en zich afvragen hoe het geweest moet zijn om in weer en wind in dit landschap te werken.” (Foar mear foto's, sjoch 112Kollum.)

De oare stekjes, hat de NachtRider him fertelle litten, komme oan de Falomsterfeart by de Sweach, lâns it Skeanpaad by de Harkema, by Wânswert, oan de Wiel by Feanwâlden, oan it Jaachpaad by de Ie, by Ferwert, yn Feankleaster en boppe Ternaard.

De altyd blinkende batsen

Twa kear deis oer wegen fan wurgens
mealde it slykfolk, oan ’e hals ta
yn learzens, lykmoedich de trapers:
earms op it stjoer, hannen gear
yn gebed mei de ivige
wyn – oan gjin sucht te fernimmen
oft de dei foar of achter har lei.

Twa kear deis, oan it illestyk
fan ’e breatromp, passearden
mei stielen gesichten de fytsen,
it glêdgroeven ark by de stange lâns bûn:
de batsen, de altyd blinkende batsen –
dêr’t him, al nei it waar, no ris in bui
en dan wer de sinne yn spegele.

Egaal is plicht syn pedaalslach,
foldien noch opstannich de mûle
dy’t yn modder gjin brea,
yn brea gjin modder mear priuwt.

Folk sûnder kjeld, sûnder fjoer,
it praat as in peuk op ’e lippen
dôve, it taaiste gom fan ’e dagen
fan it iene wang nei it oare kôgjend,
sûnder te witten wat yn en út klaai
tinzen bedobben en bedjippen.

Eppie Dam

Ut Neigeraden it noarden,
De Oare útjouwerij, Eanske 2004

De ombochten fan Hylke Tromp

2011-09-27T03:37:00.000-07:00

By it besprek oer It Beest fan de Westerein yn de lêsklup fan Omrop Fryslân (25 septimber 2011) foel de NachtRider benammen de bydrage fan Hylke Tromp op.

Skriuwer Ate Grypstra hat it nammentlik weage it Frysk fan de Westereinder jongerein letterlik wer te jaan, wat ynhâldt dat bygelyks wurden as leauwen, eat, moannen, dûmny of rôfbisten yn it boek respektivelik geloof, yts, maanden, dominee of roofdieren wurden binne. Neffens Tromp is dit der fier by troch, Ate Grypstra soe neffens him better witte moatte.

Dat er ek fierder it boek sa plat as in dûbeltsje fûn mei fan de NachtRider, mar oer it earste sprekt er syn fernuvering út. De fraach is nammentlik op watfoar planeet Hylke Tromp eins wennet. Besteane der werklik noch enklaves mei in taalfilter? It kin hast net oars.

Om dy reden hat de NachtRider noch wol in pear tips foar Hylke Tromp. Sa soe er krekt as de NachtRider ris wat faker de buorren op gean kinne en harkje ris goed hoe’t de sljochtweihinne Fries him hjoed-de-dei uteret. Mocht dat omreden fan in rollatorferbod net mooglik wêze dan soe er ris wat faker nei Omrop Fryslân sjen en harkje kinne. Hy hoecht dêrby net iens fier fan hûs. It taalgebrûk fan de Westereinder jongerein stekt nammentlik yn tige geunstige sin ôf by wat der by tiden troch syn lêsmaten fan de lêsklup útkreame wurdt.

In moaie taak om dat earst mar ris te ferbetterjen, sa tinkt de NachtRider. Sterkte Hylke!

'Kom mee naar buiten joh, flikker'

2011-09-27T02:09:00.000-07:00

Alwer trije dagen âld, dizze, mar bliuwt leuk. Fynt de NachtRider.

David Eugene Edwards - The Preacher (1)

2011-09-24T17:04:00.000-07:00

Frou Tineke Steenmeijer-Wielenga mei no werklik noait wer in ynlieding op samle fersen skriuwe, of allinnich op straffe fan in tige negatyf útfallend Lêste Oardiel

2011-09-24T05:09:00.000-07:00

...mar de NachtRider mocht fannemoarn op it postkantoar, en net iens waard him frege nei syn legitimaasjebewiis, ôfhelje sûnder mis it moaiste Frysktalige poëzijwurk fan de ôfrûne withoefolle jierren, nammentlik de fierstente let, mar no einlings dan dochs publisearre en fierder prachtich fersoarge Samle Fersen fan Douwe Annes Tamminga (1909-2002).

Dy't jo hjir foar gjin jild besette kinne.